1976 - Bob McAdoo
In 1976, Bob McAdoo appeared on the cover of Sports Illustrated. That season he led the NBA in scoring, and secured the last consecutive winning season for the Braves (later L.A. Clippers) until 2013.
@hjalli er of upptekinn að loka samningum í útlöndum segir Agnar frá @datamarket. (at Harpa Tónlistar- og Ráðstefnuhúsið í Reykjavík)
Ný könnun sem greiningarfyrirtækið Harris Interactive gerði á meðal framámanna í tæknigeiranum sýnir að margir horfa til þess að nettengdra heimilistækja, eða svokallaðra M2M (Machine-to-machine) samskipta, sem næstu bylgju í tækniheiminum. Alls voru rúmlega 750 stjórnendur tæknifyrirtækja í Bandaríkjunum, Bretlandi, Þýskalandi, Kína, Indlandi og Brasilíu spurðir hvað framtíðin bæri í skauti sér. Framtíðarsýn þeirra er sú að tæki tala hvert við annað til þess að safna upplýsingum, spá fyrir um hegðun og bjóða upp á sérsniðnar lausnir. Á ensku er tíðum talað um The Internet of Things, í þessu sambandi, eða internet hlutanna.
Alls er gert ráð fyrir að 24 milljarðar tækja verði nettengd árið 2020. Þegar á þessu ári verða snjallsímar og spjaldtölvur fleiri en jarðarbúar og gert er ráð fyrir að gagnamagn sem skapað verði á árinu nemi að lágmarki 4 milljörðum terabæta. Með aukinni söfnun upplýsinga um notendahegðun og staðsetningar upplýsingar, gagnavinnslu í skýinu, og bættum tengihraða (4G) má búast við að við verðum fljótlega vör við sífellt meiri áherslu tæknifyrirtækja á að bjóða upp á sérsniðnar lausnir fyrir þig miðað við stund og stað.
Við höfum þegar dæmi um snjalla hitastilla á borð við Nest, sem lærir inn á notkun þína, og stillir hitastigið á heimilinu miðað við upplýsingar sem það safnar um þig, verðurfar og tíma dagsins. Þannig vaknarðu alltaf við kjörhitastig, en dregur úr orkunotkun á meðan þú sefur eða ert að heiman. Það er nú þegar hægt að fá nettengda ísskápa sem geta sent þér upplýsingar um það sem í þeim má finna, sem getur komið sér ágætlega þegar þarf að ákveða hvað á að vera í matinn. Og hversu þægilegt væri það ef brauðristin og kaffikannan gætu talað við vekjaraklukkuna í símanum þínum og vissu hvenær ætti að byrja að undibúa morgunmatinn?
Margir binda miklar vonir við að bæta megi umferðarmenningu og minnka mengun með því að nettengja ökutæki. Það kynni að spara töluverðan tíma að hafa upplýsingar um umferð og ástand vega þegar lagt er af stað í vinnuna, eða ef þú þyrftir aldrei framar að leita að lausu stæði. Eða ímyndum okkur bíl sem talar við umferðaljós og stillir ökuhraðann í samræmi við þau. Eða snjöll umferðaljós sem dreifa álagi á gatnamót í samræmi við umferð. Borgarskipulag er einn fjölmargra þátta sem mun í auknum mæli taka mið af því gífurlega upplýsingamagni sem við erum að skapa.
Heilbrigðisgeirinn mun gera slíkt hið sama. Nú er hægt að fá baðvog sem safnar upplýsingum um þyngd þína, og hægt er að tengja þær upplýsingar við smáforrit þar sem þú getur skráð næringarinntöku (og án efa verður búið að tengja ísskápinn við þetta með einhverjum hætti innan tíðar). Margir sjá fyrir sér ýmiskonar skynjara sem greina upplýsingar um hjartslátt, eða fylgjast með samsetningu blóðsins og greina fyrstu merki sjúkdóma og sýkinga. Það er ómögulegt að spá fyrir um hvernig sú tækni mun líta út, en það má búast tækni sem byggir á gríðarlegu magni heilsufarsupplýsinga og sjúkrasögu verði í auknum mæli hluti af forvirkri heilbrigðisþjónusta innan fárra ára.
En nettengd tæki eru ekki einungis okkur til hægðarauka (sem er reyndar álitamál) heldur sjá framleiðendur sér einnig talsverðan hag í að safna upplýsingum um notkun vörunnar. Iðulega senda símar og tövur, og þau forrit sem við notum í þeim, upplýsingar um það hvernig við notum þau til framleiðenda sinna. Þessar upplýsingar eru svo notaðar til að meta hvernig er hægt að bæta vörunna enn frekar. Líklegt er að slíkar notendaupplýsingar eigi eftir að stýra þróun margra tækja í framtíðinni, allt frá brauðristum til bíla.
Það er í öllu falli ljóst að áhugi framleiðenda á að nettengja vörur sínar er mikill. Internet hlutanna mun vænanlega verða næsta bylting netsins.
Með tilkomu snjallsíma og smáforrita á borð við Instagram hefur myndataka aukist tasvert. Gæði myndanna eru hins ekki endilega betri, enda eru myndavélar í símum fyrst og fremst hentugar fyrir tækifærismyndir, en síður fyrir fjölskyldualbúmið, þó þær hafi tekið gríðarlegum framförum á undanförnum árum og geti undir réttum kringumstæðum skilað mjög góðum myndum. Hér eru nokkur ráð til þess að hjálpa þér að nýta símann til að taka betri myndir. Og mögulega myndavélina líka.
Lýsing er lykilinn
Birta er það fyrsta sem þú þarft að huga að þegar kemur að því að taka myndir á síma. Símamyndavélar eru með litlar linsur sem hleypa ekki inn miklu ljósi og lítinn skynflöt. Því er nauðsynlegt að huga vel að birtuskilyrðum ef þú vil ná skýrri mynd. Best er að taka myndir úti í dagsbirtu. Ef sá möguleiki er ekki fyrir hendi er gott að finna vel lýstan stað innandyra til að ná myndinni. Stundum getur verið nauðsynlegt að koma með auka ljósgjafa, svo sem lampa, til að bæta birtuskilyrðin. Þá er nauðsynlegt að huga vel að staðsetningu svo þeir myndi ekki óheppilega skugga. Forðastu að nota flass á símamyndavélum, því það ekki eiginlegt flass, heldur LED ljós, sem nær sjaldnast að lýsa undirlýsta mynd nægilega vel, og býr til ónáttúrulega birtu.
Vertu kyrr
Ein algengasta orsökin fyrir því að myndir takast ekki á síma er að þær eru hreyfðar. Það er ýmislegt sem getur valdið því. Símar eru litlir og ekki hannaðir með myndatöku í huga. það getur því verið þrautin þyngri að halda þeim með nægilega styrkri hendi á meðan smellt er af. Þar sem flestir símar þurfa góð birtuskilyrði til að taka skýra mynd, eru erfið birtuskilyrði meðhöndluð með því að lengja lokunarhraðann. Það er að segja, með því að hafa lengur opið fyrir skynflöt myndavélarinnar. Með lengri lokunarhraða eykst hættan á hreyfðri mynd. Ef myndefnið sjált er ekki á hreyfinu eru talsverðar líkur á að þú hreyfir símann á meðan á myndatöku stendur. Það er hægt að draga úr hreyfingu símans (þú hefur minni stjórn á myndefninu) með því að halla sér upp að föstum hlut, svo sem vegg. Þá er hægt að stilla símanum upp á borði, eða öðru flötu og stöðugu yfirborði til að halda honum kyrrum. Það er líka ráðlegt að þrýsta varlega á hnappinn/skjáinn, því sú snerting getur auðveldlega hreyft símann. Hægt er að fá statíf á hefðbundinn þrífót fyrir flesta þrífætur, en þá er nú hugsanlega eins gott að fara alla leið og stilla upp alvöru myndavél á þrífæti. Fyrir iPhone notendur er gott að vita að hægt er að nota + takkann á heyrnartólunum til að smella af mynd, sem getur komið sér vil þegar þarf að halda símanum kyrrum.
Hreinsaðu linsuna
Atvinnuljósmyndarar fara afskaplega varlega með linsurnar sínar. Símanotendur fara ekkert svo varlega með linsurnar sínar. Ef þú ert með símann í vasanum er líklegt að þú rispir bæði skjáinn og linsuna ef þú ert með klink eða lykla í sama vasa. Sandur og önnur óhreinindi safnast líka saman í vasanum (prófaðu að skoða hve mikið af ló hefur safnast í rafmagnstengið á símanum þínum). Á bæði Android og Windows símum er algengt að fólk styðji vísifingri beint á linsuna á meðan það talar í símann. Í öllu falli er algengt að fita af höndum safnist á linsuna, sem gerir myndir óskýrar. Þurrkaðu af linsunni reglulega með mjúkum þurrum klút, og reyndu að passa upp á að hún rispist ekki.
Notaðu ljósmæli og skerpustillingu rétt
Á flestum betri símum er hægt að stilla bæði skerpu (fókus) og þann hluta myndarinnar sem þú vilt hafa rétt lýstan með því að ýta á viðeigandi blett á skjánum. Á flestum símum er hægt að læsa bæði skerpu og lýsingu á einum blett. Þá er hægt að hreyfa símann til að breyta myndbyggingunni, en halda stillingunum óbreyttum. Á sumum myndavélaforritum er hægt að stilla skerpu og lýsingu sitt í hvoru lagi. (Kynntu þér hvaða möguleikar eru í boði á þínum síma).
Farðu nær
Það er heillaráð að nota aldrei aðdrátt (zoom) á símamyndavél. Aðdráttur á símamyndavélum er ekki framkvæmdur með linsunni, heldur með því að stafrænni stækkun punktanna í myndinni. Það bitnar umsvifalaust á skerpu myndarinnar. Besta ráðið er að fara nær myndefninu. Símalinsur eru yfirleitt ágætar til þess að taka myndir af hlutum sem eru nálægt. Ef það er ekki kostur, notaðu þá frekar klippimöguleikann (crop) til að gera myndefnið stærra. Á marga síma er líka hægt að kaupa aðdráttarlinsu (stækkunargler) sem margar hverjar virka ágætlega.
Notaðu þriðjungsregluna
Þegar kemur að myndbyggingu er ágæt þumalputtaregla að skipta myndfletinum í þrjá jafna hluta lárétt, og þrjá jafna hluta lóðrétt. Reyndu að stilla myndefninu þannig upp að myndefnið sé í einum þriðjungnum (eða tveimur þriðjungum) annað hvort lárétt eða lóðrétt. Langar línur (húsveggi, sjóndeildarhring) er gott að láta liggja meðfram þriðjungslínum. Með þessari einföldu tækni skaparðu gott jafnvægi í myndarammann og eðlilegar uppstillingar. Með smá æfingu geturðu svo reynt að nota gullinsniðið, en þá er skiptingin örlítið minni en ⅔ (62% myndrammans í stað 67%) Mundu samt að bæði er þumalputtaregla.
Finndu rétta forritið
Í flesta síma er hægt að fá forrit sem gefur þér fleiri valkosti fyrir myndavél símans heldur en myndavélaforritið sem fylgir símanum. Það getur verið gaman að prófa sig áfram með ólík forrit. Auk þess er hægt að fá ýmiskonar myndvinnsluforrit fyrir flesta síma sem gefur þér kost á að vinna myndina betur, skerpa á litum og leika sér með ljós og skugga. Prufaðu þig áfram með að vinna myndir og láttu fyrirframgefnu stillingarnar í Instagram eiga sig. Instagram er frábært forrit, en þess helsti styrkur er dreifingarmöguleikarnir og tengingarnar við samfélagsmiðla, en ekki myndvinnslan. Stillingarnar eru mjög einsleitar og henta ekki öllum myndum. Það er auðvelt að ná miklu betri árangri í myndvinnslu með öðrum forritum en Instagram, þó maður kjósi svo að nota það til að deila myndum.
Ekki segja SÍS!
Ljósmyndarar hafa lengi haldið á lofti nafni Sambands íslenskra samvinnufélaga, en það er mýta að það framkalli eðlilegt bros. Óháð endalokum SÍS. Reyndu frekar að fá viðkomandi til að hlæja og smelltu af þegar hláturinn er um það bil að breytast í bros. Ef þú getur ekki fengið viðfangsefnið til að hlæja er allt í lagi að biðja það um að hlæja upphátt, því yfirleitt fylgir því ósjálfrátt bros á efir.
Birtist fyrst í Sunnudagsblaði Morgunblaðsins, mars, 2013.
Söluhæsti tónlistarmaður ársins 2012 samkvæmt tölum IFPI var söngkonan Adele, en plata hennar, 21 seldist í 8,3 milljónum eintökum. Það þykir sæmilegasta sala, en hún er jafnvel enn tilkomumeiri í ljósi þess að þetta var einnig söluhæsta plata ársins 2011, þegar hún seldi 15,3 milljónir eintaka.
Þrátt fyrir að heildarsalan hafi verið meiri árið 2012 en árið á undan, þá dróst sala raun eintaka geisladiska og hljómplatna saman um 5%. Sala stafrænnar tónlistar hefur hins vegar aukist sífellt allar götur síðan 2003, og aukningin síðastliðið ár var 9% sem er nægileg til að yfirvinna samdrátt í sölu raun eintaka.
Alls nam sala á stafrænni tónlist $5,6 milljörðum, og munar þar mest um vaxandi útbreiðslu streymiveitna á borð við Spotify, Rdio og Pandora sem hafa notið töluverðra vinsælda beggja megin við Atlantshafið. Fyrir tveimur árum voru stærstu veiturnar í boði í um 20 löndum, en í dag nær þjónusta þeirra til meira en 100 landa. Fjöldi áskrifenda að slíkum veitum hefur jafnfram aukist um 44% undanfarið ár og er nú um 20 milljónir, og nema áskriftartekjur nú fullum 10% af heildarsölu tónlistar í heiminum. Hjá frændum okkar í Noregi jókst sala tónlistar um 7% á síðasliðnu ári, og má rekja þá hækkun nær eingöngu til áskrifta að veituþjónustum.
Þetta eru vissulega vísbendingar um að bjartari tímar séu framundan fyrir tónlistarútgefendur. Í skýrslunni kemur fram að hlustun á tónlist um netið hefur náð talsverðri fótfestu, en í viðamikilli könnun sem rannsóknarfyrirtækið Ipsos MediaCT framkvæmdi nýlega kom fram að 62% internetnotenda hafði streymt tónlist frá veitufyrirtæki á undanförnum sex mánuðum. Í aldursflokknum 16-24 ára var sú tala 81%. Á sama tíma benda aðrar rannsóknir sterklega til að ólöglegt niðurhal á tónlist hafi dregist verulega saman. Rannsóknarfyrirtækið NPD birti nýlegar niðurstöður sem sýndu að ólöglegt niðurhal í Bandaríkjunum hafði dregist saman um 17% á milli ára í Bandaríkjunum, og hafi raunar verið á stöðugu undanhaldi frá því 2005.
Frances Moore, talsmaður IFPI segir að öðru fremur sýni þessar tölur að tónlistarbransinn hafi lært að nota netið og mæta þörfum viðskiptavinarins. Það er margt til í þessum orðum. Einn helsti kostur þess að hala nður tónlist af netinu hefur einmitt verið að það hefur fram til þessa verið einfaldara og þægilegra í notkun en aðrir valkostir. Í samanburði við streymiveiturnar er það hins vegar hin mesta plága, og nær öruggt að flestir munu kjósa að greiða áskrift þegar fram í sækir, fremur en að hala tónlist niður af netinu. Og því hefur nú kviknað von í brjóstum tónlistarútgefenda aftur. Það er nefnilega alls ekki víst að fólk sé hætt að vilja borga fyrir að njóta tónlistar.
Tölvur verða sífellt fyrirferðameiri í okkar daglega lífi. Það þarf því engan að undra að margir telja að innan skamms verði það jafn sjálfsagt að læra forritun í grunnskóla eins og annað tungumál. í millitíðinni er eðlilegt að spyrja hvort við hin, sem ekki fengum neina kennslu í forritun í skóla ættum að kynna okkur möguleikana sem standa okkur til boða? Af hverju ekki? Það er nefnilega hægt að komast ansi langt, án þess að skrá sig í háskólanám í tölvunarfræði.
Á undanförnum árum hefur sprottið upp fjöldi vefsíðna þar sem hægt er að læra grunninn í mörgum algengustu forritunarmálum samtímans með gagnvirkum æfingum og leikjaívafi. Slíku sjálfsnámi í forritunarmáli má líkja við tungumálanám með linguaphone, líkt og margir kannast við. Hér eru nokkrar vefsíður, námskeið og námsbrautir sem geta hjálpað flestum af stað með að læra algengustu forritunarmál vefsins, s.s. HTML/CSS, Java, Ruby eða Python, svo eitthvað sé nefnt, og byggja ofan á það þegar fram í sækir. Eina skilyrðið er að vera sæmilega fær í ensku.
Code Academy (Frítt)
Vinsælasta síðan sem kennir forritun er líklega Codeacademy.com. Þar má með tiltölulega einföldum hætti læra undirstöðuatriðin í að byggja vefi, gera leiki eða búa til símaforrit með gagnvirkum hætti og léttum æfingum. Notendur lesa sér til um lítinn hluta forritunarmálsins í einu, og fá svo að láta reyna á skilninginn með því að nota hann áður en lengra er haldið. Þannig er byggt ofan á þekkinguna stig af stigi. Hjá Code Academy er hægt að læra HTML/CSS, Python, Ruby og JavaScript. Fyrir byrjendur getur verið sniðugt og gaman að skoða Code Year, þar sem notendum gefst færi á að strengja heit fyrir árið og hægt er að fylgjast með framgangi sínum og tala við aðra sem eru í sömu sporum.
Learn Street (Frítt)
Líkt og Code Academy, býður Learnstreet.com upp á gagnvirkt umhverfi og æfingar sem líkjast leikjum. Notendur geta valið sér misþung viðfangsefni, svo sem að smíða hinn vinsæla Hangman leik, eða búa til reiknivél. Learn Street kennir Python, Ruby og JavaScript. Þá er hægt að vísbendingar þegar hlutirnir flækjast eða fá hjálp í gegnum netspjall eða Twitter.
Team Tree House
Auk þeirra forritunarmála sem þegar hafa verið nefnd býður Team Tree House upp á námskeið í fleiri forritunarmálum, auk námsskeiða í gerð forrita fyrir iOS Apple og Android símastýrikerfin. Talsvert er lagt upp úr kennslu með aðstoð myndbanda. Team Tree House býður upp á fjölda ókeypis námskeiða, en krafist er greiðslu fyrir sum þeirra.
Code School
Hjá Code School er hægt að nálgast mikið af námskeiðum í bæði forritun, vefhönnun og snjallsímaforritun. Nemendur borga áskriftargjald sem er $25 á mánuði og geta þá tekið eins mikið af námskeiðum og þeir vilja. Þá er hægt að skrá hópa saman, t.d fjölskyldur eða vinnuhópa og læra þannig í hóp.
Coursera (frítt)
Á vefnum Coursera.com bjóða 33 virtir háskólar upp á ókeypis háskólanámskeið í einum 20 fögum, allt frá heimspeki til tölvunarfræði. Síðan var stofnuð af tveimur prófessorum við Stanford háskóla. Hér má ýmis námskeið tengd forritun (eða tengdum greinum) sem kennd eru líkt og um eiginlegt háskólanám væri að ræða. Nemendur innrita sig og skuldbinda sig til þess að skila verkefnum og fá viðurkenningu fyrir að ljúka námskeiðinu. Kennslufyrirkomulag er á formi fyrirlestra og æfinga, og gert er ráð fyrir að nemendur lesi fyrir tíma.
Khan Academy (frítt)
Á Khan Academy er hægt að læra allt á milli himins og jarðar, eða þar um bil. Vefurinn er hugarfóstur Salman Khan, Bandaríkjamanns sem ættir á að rekja til Bangladesh. Kveikjan að Khan Academy var þegar hann tók að hjálpa ættingjum sínum með stærðfræðinám með stuttum fyrirlestrum á Youtube. Í dag eru mörg þúsund fyrirlestrar um ólík efni fáánleg frá Khan Academy. Á síðasta ári var komið á laggirnar sérstakri námsskrá í forritun og tölvunarfræði sem er öllum opin og á ansi háu stigi.
Udacity (frítt)
Líkt og Coursera á Udacity.com rætur sínar að rekja til Stanford háskóla. Udacity einbeitir sér þó nær eingöngu að háskólanámskeiðum í tölvunarfræði og tengdum greinum, svo sem tölfræði og stærðfræði. Þar má taka inngangsnámskeið í gervigreind, eða inngangsnámskeið í tölvunarfræði hjá reyndum háskólakennurum, eða reynsluboltum á borð við Steve Huffman, sem var einn stofnenda Redditt.com. Námskeið byggjast á videofyrirlestrum og æfingum.
Code Lesson
Hjá Code lesson er hægt að nálgast mikinn hluta námsskeið um forritun, bæði á málum sem hér hafa verið nefnd, auk fjölda annarra. Námskeið hjá Code Lesson spannað að jafnaði um sex vikur, og nemendur hafa leiðbeinanda sem fylgist með framvindu námsins og aðstoðar við æfingar.
Google University (frítt)
Fyrir þá sem eru lengra komnir er hægt að sækja ýmis námskeið hjá Google University, þar sem hægt er að læra bæði að vinna með lausnir fyrir þjónustur Google, og lausnir fyrir Android. Þar geta áhugasamir lært og komist í samband við öflugt samfélag fólks sem þróar fyrir Google.
P2PU (frítt)
Mozilla fyrirtækið sem framleiðir meðal annars hina vinsælu Firefox vafra býður upp á mjög gagnleg námskeið í vefforitun, bæði á eigin vefjum, sem og í samvinnu við P2PU.com (Peer-to-peer University) sem er einhverskonar jafningjafræðsla þar sem nemendur hjálpast að við nám og kenna hver öðrum. Töluvert námsefni er í boði á P2PU, bæði í forritun og öðrum tengdum greinum, svo sem í tengslum við opin gögn, stærðfræði og nýsköpun.
Á heimasíðunni Kickstarter.com getur hver sem er óskað eftir fjárhagslegum stuðningi við að koma hugmyndum sínum í framkvæmd. Það er þó skilyrði að um verkefni sé að ræða sem hafi skýr markmið og tímamörk, og skili ákveðinni afurð eða vöru. Hugmyndasmiðurinn setur fram lýsingu á þeirri afurð eða vöru sem hann vil gera og óskar eftir að safna ákveðinni upphæð til að framkvæma hana. Notendur vefsins geta svo kosið að styðja ýmsar hugmyndir með því að lofa fé til framkvæmdar þeirra og fá jafnan einhvern þakklætisvott í staðinn, miðað við sitt framlag. Algengt er að þeir sem leggja fram smáar upphæðir fái einhverjar þakkir sem stuðningsaðili, en algengast er að viðkomandi kaupi afurð verkefnisins fyrirfram, og ef fjármögnun tekst fær hann hana senda þegar hún er tilbúin. Þeir sem eru tilbúnir að láta meira af hendi rakna fá svo einhverja viðhafnarútgáfu eða aðra kaupauka.
Eigandi verkefnisins heldur öllum réttindum af hugmyndinni, og framlögum fylgja hvorki skyldur né réttindi, umfram þær sem kveðið er á um í lýsingu á hugmyndinni hverju sinni. Að sama skapi er einungis gengið á eftir loforðum um fé ef full fjármögnun fæst fyrir verkefninu. Þannig er reynt að stemma stigu við að fólk láti fé af leggi fé til verkefna sem ekkert verður úr. Kickstarter ber ekki ábyrgð á því að verkefnin verði að veruleika, það er á ábyrgð þeirra sem lofa fé að meta hvort þeir telji hugmyndina trúverðuga eða ekki. Forsvarsmenn síðunnar taka skýrt fram að síðan sé ekki vettvangur fyrir fjárfestingar eða lánastarfsemi, heldur sé fyrst og fremst um að ræða annars konar form af viðskiptum en við erum vön.
Kickstarter rekur sögu sína til ársins 2009. Stofnendurnir voru þrír, en hugmyndina að síðunni fékk einn stofnendanna, Perry Chen árið 2001, en hann var á þeim tíma að reyna fyrir sér sem tónlistarmaður í New Orleans. Hann hefur sjálfur lýst því í viðtölum að hann hafi fyrst fengið hugmyndina þegar hann var að reyna að setja upp tónleika, sem ekkert varð af vegna mikils stofnkostnaðar. Þá kviknaði hugmynd að vefsíðu þar sem hægt væri að selja miðana fyrirfram og nota ágóðan til að greiða stofnkostnaðinn til að halda tónleikana. Chen segir að hann hafi lengi búist við að opna tölvuna sína einn daginn og komast að því að einhver annar hafi fengið þessa hugmynd og hrint henni í framkvæmd. Eftir átta ára bið lét hann verða að því sjálfur að stofna vettvang fyrir skapandi fólk til að fjármagna hugmyndir sem það hefði annars átt í erfiðleikum með að framkvæma.
Og nóg virðist vera af hugmyndum. Fram til þessa hafa tæplega 91.000 verkefni leitað eftir stuðning í gengum Kickstarter. Af þeim hafa tæplega 38.000 fengið fjármögnun, eða tæp 44%. Alls hefur $532 milljónum verið heitið til verkefna, og af þeim hafa $442 milljónir runnið til verkefna sem hafa náð fullri fjármögnun. Perry Chen hefur bent á að þetta sé ekki ólíkt því fjármögnunarmódeli sem listamenn fyrri alda lifðu við, og nefnir í því sambandi að Mozart og Beethoven hafi iðulega þurft að fjármagna gerð verka sinna fyrirfram frá velgjörðarmönnum.
Það vakti töluverða athygli á dögunum þegar kvikmyndin Innocente hlaut Óskarsverðlaun sem besta stutta heimildarmyndin, en hún var að fullu fjármögnuð í gegnum Kickstarter. Handritshöfundurinn Charlie Kaufmann (Being John Malkovich, Eternal Sunshine of the Spotless Mind) fjármagnaði nýlega gerð sinnar fyrstu teiknimyndar teiknimyndar á Kickstarter, og í síðustu viku bárust fréttir af því að tekist aðdáendur hefðu að hluta fjármagna kvikmynd um Veronica Mars, byggða á vinsælum sjónvarpsþáttum með sama nafni á móti Warner Bros kvikmyndaverinu (framleiðendur leituðu að $2 milljónum, en fengu alls loforð fyrir $3,7 milljónum). þá voru 12% þeirra mynda sem kepptu á síðustu Sundance kvikmyndahátíð fjármagnaðar í gengum Kickstarter.
Flest verkefni sem leitað er eftir stuðningi við tengjast einmitt myndbanda og kvikmyndagerð og um 40% þeirra hafa fengið fjármögnun. Þar á eftir eru tónlistarverkefni ýmis konar, og svo aðrar listgreinar, en sem dæmi má nefna að ljósmyndarinn Spencer Tunnick, sem er frægur fyrir hópnektarmyndir sínar, nýtti Kickstarter til fjármagna tökur í Ísrael nýlega. Þegar horft er á tölur um árangursríka fjármögnun snýst þetta við. Tónlist er sá flokkur sem á flest fjármögnuð verkefni, en um 54% þeirra verkefna hljóta fjármögnun. Þannig hafa minna þekktir tónlistarmenn líkt og Íslandsvinirnir Amanda Palmer og Daniel Johnston sem spilar í Fríkirkjunni í sumar, notið stuðnings frá Kickstarter samfélaginu við að gefa út plötur undanfarið.
Það eru þó ýmiskonar tækni vörur sem hafa fengið mesta stuðning frá Kickstarter samfélaginu. Vinsælasta verkefni Kickstarter til þessa er Pebble, armbandsúr sem tengist snjallsíma og birtir upplýsingar um SMS og tölvupósta á skjánum. Pebble aflaði rúmlega $10 milljónir, en upphaflega beiðni um stuðning nam $100.000. Það er rúmlega 10.000% fjármögnun. Þá söfnuðu framleiðendur Ouya leikjatölvunnar rúmlega $8 milljónum til að hefja framleiðslu þessarar nýju leikjatölvu sem mun byggja á Andoid símastýrikerfinu. Tölvuleikir hafa líka notið talsverðrar velgengni, en engin flokkur hefur safnað hærri upphæð. Alls hafa rúmlega 4000 verkefni í tölvuleikjum safnað rúmlega $90 milljónum, sem er um 20% allar þeirrar fjármögnunar sem safnað hefur fyrir tilstilli Kickstarter. Samt jafgilda tölvuleikir einungis 5% þeirra verkefna sem hafa leitað eftir fjármögnun þar.
En þrátt fyrir að margir hafi látið drauma sína rætast fyrir tilstilli Kickstarter heyrast gagnrýnisraddir. Margir hafa vakið máls á að engar tryggingar séu fyrir því að vara verði að veruleika, þrátt fyrir að full fjármögnun náist. Þá hefur verið bent á að verkefni tengd ýmiskonar áhugamálum eða sérvitringslegri söfnunaráráttu eigi mun auðveldara með að fá hljómgrunn hjá Kickstarter samfélaginu en annað. Að sama skapi hefur talsvert verið fjallað um það hvað nýleg fjármögnun á hluta framleiðslukostnaðar við mynd um Veronicu Mars kunni að þýða þegar fram í sækir. Margir telja að þetta verði til þess að fleiri kvikmyndaver fari þessa leið til að draga úr óvissukostnaði við framleiðslu kvikmynda, sem kynni að hafa slæmar afleiðingar, bæði fyrir kvikmyndagerð, sem og Kickstarter samféalgið. Hvernig á tilvonandi sjálfstæðum heimildamyndum á borð við Óskarsverðlauna myndina Innocente eftir að vegna í samkeppni um peninga við næstu Hollywood stórmyndina? Þá hafa rannsóknir sýnt að mikill nær 75% verkefna sem fá fjármögnun koma seinna úr framleiðslu en lofað var, þó mikill meirihluti verkefna komi, sum seint og um síðir.
Vinsælasti vafri heims er Google Chrome, en talið er að á bilinu 30-40% heimsbyggðarinnar noti hann að jafnaði til að skoða netið. Samkvæmt tölum Modernus fyrir árið 2012 er hann jafnframt vinsælasti vafrinn hér á Íslandi, með rúmlega 30% af allri netnotkun landsins. Vinsældir Chrome byggja ekki síst á því hve auðvelt það er að breyta honum og aðlaga að eigin þörfum, bæði með ýmis konar viðbótum, eða öðrum ráðum sem gera vefrápið auðveldara. Í ljósi vinsælda Google Chrome er því ekki úr vegi að líta á nokkrar sniðugar viðbætur og ráð sem hjálpa okkur að skoða netið. Margar þeirra viðbóta sem hér verða nefndar er einnig hægt að fá fyrir aðra vafra, ekki síst Firefox, ef menn hafa áhuga á því.
Hvernig á að virkja viðbætur í vafra?
Viðbætur (extensions) má finna í vefverslun Chrome (Chrome Web Store). Það er jafnan auðvelt að finna hlekk sem vísar þangað þegar þú opnar nýjan flipa í Chrome. Í vefverslun Chrome má finna mikinn fjölda af viðbótum og þemum (themes) sem breyta útliti og litum vafrans. Þegar þú hefur fundið viðbót sem þú vilt prófa geturðu virkjað hana með einum smelli á uppsetningahnappinn (Install). Það er hægt er að stjórna og fjarlægja viðbætur undir tóla valmyndinni (tools) í stjónborðinu.
Google Chrome býður þér upp á stofna notandareikning (gegnum Gmail tölvupóstfang). Sá möguleiki gerir þér kleift að vera sjálfkrafa skráður inn á öllum þjónustum Google, svo sem tölvupósti, Youtube og dagatali. Þá gerir það þér einnig kleift að samhæfa vafrann þinn á mörgum vélum svo allar breytingar sem þú gerir á vafranum elta þig, til dæmis frá vinnuvélinni og heim. Þá gerir það þér einnig kleift að sjá hvað síður þú ert með opnar annars staðar, og fá síðurnar sem þú skoðar beint í símann, svo eitthvað sé nefnt.
Það er hægt að fá mörg þemu fyrir Google Chrome. Þau breyta útliti vafrans, bæði lit og bakgrunn. Hægt er að fá þemu sem byggja á litum, merkjum og myndum frá vinsælum íþróttaliðum, fatamerkjum, bílategundum, og öðru sem fólk getur hugsað sér að merkja sig með. Þá má einnig fá einfaldari þemu sem breyta einungis litasamsetningu. Sjálfur kýs ég að nota svart viðmót á mínum vafra. Þemun má finna í vefverslun Chrome.
Google Chrome býður þér að muna bæði notendanafn og lykilorð á síðum þar sem þú þarft að skrá þig inn á. Og ef þú samhæfir vafrann á ólíkum vélum í gegnum notandareikning, þá eru þær upplýsingar alltaf fyrir hendi. Að öðrum kosti er hægt að nota LastPass viðbótina, sem er raunar fáanleg í nær öll tæki, vafra og síma, ef því er að skipta. Með því að nota Last Pass þarftu aldrei að muna nema eitt lykilorð. LastPass sér um að geyma notendanöfn og lykilorð fyrir þig, og ef þú vilt fyllir það þessa reiti út sjálfkrafa þegar þess er krafist. Þú getur einnig látið LastPass útbúa tilviljunarkennd lykilorð fyrir þig sem ómögulegt er að giska á. Það er þó ekki mælt með því að láta LastPass fylla sjálfkrafa inn lykilorð á síðum sem innihalda viðkvæmar upplýsingar eins og netbanka eða tölvupóst, þó það sé kjörið að láta viðbótina halda utan um þau.
Skjáskot geta verið bæði skemmtileg og gagnleg. Oft rekst maður á eitthvað sem maður vill gjarnan geyma og geta vísað til síðar, eða kannski bara senda á Flick My Life. Og það er ótrúlega þægilegt að taka skjáskot af verkefni sem verið er að vinna með öðrum, og skrifa inn á það hugleiðingar. Awesome Screenshot er viðbót sem býður upp á að taka myndir af þeirri síðu sem þú ert með opna í vafranum. Hægt er að velja að taka mynd af því sem er á skjánum, allri síðunni, eða bara afmörkuðum hluta. Hægt er að skrifa og teikna á myndina og einfalt að vista hana og deila með öðrum.
Það er hægt að nota teiknibólur (pin tab) til að festa ákveðna síður í flipa í vafranum með því að hægri smella á titiil flipans í vafranum. Þegar vafrinn er opnaður, opnast þessir flipar sjálfkrafa, og auðvelt er að ganga að þeim að vísum stað. Þetta er mjög þægilegt fyrir vefsíður sem eru oft heimsóttar, svo sem tölvupóst og fréttasíður.
Ef þú ert eins og ég, þá ertu iðulega með fjöldann allan af opnum flipum í vafranum þínum. Þér finnst gott að hafa margar síður opnar í einu og þarft oft að skipta á milli. Vandamálið vð þetta er að þeir flipar sem ekki eru í notkun binda mikið af vinnsluminni, sem gerir aðra vinnslu vélarinnar hægari. Stærsta umkvörtunarefni þeirra sem nota Chrome er jú einmitt að hann er frekur til minnisins. Við þessu er ráð. Tvær ágætar viðbætur við Chrome heita OneTab og The Great Suspender. Með OneTab er með hnappi hægt að breya öllum opnum flipum í eina síðu með lista af hlekkjum á þær síður sem voru opnar. Þegar þú smellir á hlekk opnast síðan svo aftur og hverfur af listanum. Þetta sparar umtalsvert minni og er mjög þægileg leið til að halda utan um opnar síður. The Great Suspender virkar aftur á móti þannig að þegar smellt er á hnapp á opnum flipa, hættir Chrome að eyða minni í að viðhalda því sem á síðunni er og tæmir flipann. Til þess að fá efnið aftur þarftu að endurhlaða efni síðunnar. Þetta sparar einnig talsvert pláss og hjálpar til við að halda utanum opna flipa sem þú vilt hugsanlega skoða síðar.
Hola er þægleg viðbót sem opnar fyrir landluktar sjónvarpsveitur á netinu. Með því að nota Hola getur þú til dæmis horft á efni af BBC og ITV, sem lokað er fyrir utan Bretlandseyja, eða netútsendingar frá FOX og CBS. Þá opnar Hula einnig fyrir Pandora, Netflix og Hulu, svo eitthvað sé nefnt.
Hægt er að útbúa sérhæfðar opnunarsíður í Chrome, sem birtist í hvert skipti sem nýr flipi er opnaður. Þar er hægt að velja að hafa þær síður sem þú notar oftast og stytta sér leð að þeim með hlekk og mynd af síðunni. Þá er hægt að bæta bókamerkjastikunni í opnunarsíðuna, og velja ýmis smáforit, svo sem leiki eða flýtileiðir á vinsælar síður tið að hafa innan handar þegar nýr flipi opnast.
Ef þú notar Instapaper eða Pocket í snjallsíma til þess að vista og lesa seinna langar og áhugaverðar greinar sem þú finnur á netinu, er hægt að fá viðbót fyrir bæði þessi smáforrit, svo hægt er að smella á einn hnapp í vafranum tll vista greinina sjálfkrafa í þessum þjónustum.
Birtist fyrst í Sunnudagsblaði Morgunblaðsins
Pomodoro tæknin (pomodoro þýðir tómatur á ítölsku) er líklega algengasta tímastjórnunarkerfið sem notað er í dag. Grunnhugmynd kerfisins byggir á að iðkandi skiptir tímanum í einingar (tómata) sem eru 25 mínútur hver. Í hverjum tómat einbeitir iðkandi sér að einu verkefni í 25 mínútur, og lætur ekkert trufla sig frá því. Að því loknu tekur iðkandi fimm mínútna pásu, og svo annan tómat, og þannig koll af kolli. Kostirnir við Pomodoro kerfið eru margir, en þó ekki síst sá að 25 mínútur er hæfilega stutt tímaeining til að maður getur hugsað sér að láta annað bíða á meðan, en þó nægilega löng til að maður kemur helling í verk á þeim tíma. Með því að iðka Pomodoro tæknina er hægt að stórbæta einbeitningu og margfalda afköst. Það er hægt að fá fjölda símaforrita sem taka tímann og minna þig á pásur, og vafra-viðbætur sem loka fyrir óæskilegar síður (tímaþjófa) í 25 mínútur til að styðja við einbeitninguna. Þá virkar þessi tækni stórkostlega á börn. Yngri börn vinna oft betur með styttri tíma, t.d. 15 mínútur (kirsuberjatómata?), en það er ótrúlegt hve hægt er að taka mikið til í barnaherbergi á svo stuttum tíma, ef einbeitningin er fyrir hendi.
Ef þú vinnur við verkefnadrifin störf, sérstaklega í samstarfi við aðra, þá er mikið framboð af stórum og smáum verkefnastjórnunarkerfum í boði sem hjálpa þér að brjóta verkefni niður í smærri einingar, deila verkefnum á samstarfsfélaga og halda utan um samskipti og skjöl. Tölvupóstur er trúlega eitt gagnslausasta verkfæri sem til er til að halda utan um verkefni, og í mörgum tilfellum óheppliegur samskiptamáti fyrir verkefni líka. Það verkefnastjórnunarkerfi sem nýtur hvað mestra vinsælda í dag er Basecamp, en það hefur þann ókost að það er nokkuð kostnaðarsamt þegar verkefnum og notendum fer að fjölga. Önnur kerfi sem eru þess virði að skoða eru Action Method, Asana og Team Box. Allar þessar lausnir er hægt að fá fyrir bæði vafra og sem símaforrit og hægt að samræma aðgerðir þvert á mörg tæki. Hér eins og oft áður gildir að finna það sem manni sjálfum líkar best við og halda sig við það.
Það er fátt sem er jafn gott fyrir starfsandann og afkastagetuna og að slaka vel á þegar mikið leitar á hugann. Á www.calm.com er hægt að nálgast friðsæla skjámynd með náttúruhljóðum (öldugjálfur, rennandi vatn) og hægt að velja sér 2, 10 eða 30 mínútna slökun með leiðsögn. Þú einfaldlega velur þér hve langan tíma þú vilt taka þér í slökun, setur á þig heyrnartól, og ljúf rödd leiðir þig í gegnum slökunaraðferðir sem hjálpa þér að hreinsa hugann. Einnig fáanlegt sem símaforrit fyrir iPhone.
Rannsóknir hafa sýnt fram á að bakgrunnshljóð á kaffihúsi hafa góð áhrif á afköst. Það getur einnig verið mjög gott að breyta um umhverfi og vinna við aðrar aðstæður en á skrifstofunni. En stundum er ekki hægt að fara út af skrifstofunni, þótt mikið liggi við. Þá er hægt að endurskapa þau hvetjandi áhrif sem skvaldur á kaffihúsi hefur með því að heimsækja vefinn www.coffivity.com þar sem hægt er að fá bakgrunnshljóð frá kaffihúsi beint í eyrun. Þá er vonda kaffið á skrifstofunni eina vandamálið sem þú stendur frammi fyrir.
það getur verið erfitt að halda utan um vinnuskjöl, hugmyndir, minnislista og annað sem fylgir því að vinna. Evernote er þjónusta sem hefur verið í boði um skeið og hefur aflað sér mikilla vinsælda. Evernote getur vistað nálega allt, skjöl, skjáskot, myndir, minnispunkta, hljóðupptökur, eða annað sem þér dettur í hug að geyma til seinni tíma, og bíður upp á ótrúlega flokkunarmöguleika, sem tryggja að ef rétt er farið með, þarftu aldrei að týna eða gleyma aftur mikilvægum minnispunktum, tilvitnun, eða grein eins og þessa sem gott getur verið að grípa til seinna. Evernote geymir allt í skýinu, og er fáanlegt fyrir alla snjallsíma og tölvur. Það er fátt jafn gagnlegt á vinnustaðnum.
Allir hafa lent í því að vista skjal á tölvu, og hafa það svo ekki með þegar á reynir. Vistun í skýinu er óðum að ryðja sér rúm í vinnuumhverfi samtímans, og ef þú ert ekki að nýta þér ótvíræða kosti þess, þá er mál til komið að byrja. Vinsælasta lausnin er Dropbox, sem er ótrúlega þægilegt til að geyma gögn sem þarf að vera hægt að nálgast án mikils fyrirvara. En það er ýmislegt fleira í boði. Google Drive er svipuð þjónusta sem fylgir þeim sem nota Gmail hvert sem þeir fara. Þá er Skydrive frá Microsoft vinsælt hjá þeim sem nota Microsoft lausnir í sínum störfum. Box.com er önnur meðfærileg þjónusta sem býður upp á mikið pláss. Það sem gildir er að finna þá þjónustu sem hentar best þeim tólum sem þú notar fyrir, og temja sér að vista öll skjöl í skýinu. Þar með þarftu heldur aldrei að hafa áhyggjur af að mikilvægum gögnum þótt tölvan hrynji.
Runkeeper
Fyrir þau ykkar sem eru staðráðin í að mæta reglulega í ræktina á nýju ári gæti Gympact verið hvatningin sem á þarf að halda. Forritið virkar þannig að notandinn gerir samning við sjálfan sig um að mæta ákveðið oft í viku í ræktina og ákveður hve háa upphæð hann er tilbúinn að borga í sekt fyrir að mæta ekki. Þegar notandi mætir í ræktina stimplar hann sig inn í gegnum forritið. Ef notandinn stendur ekki við að mæta á tilskildum dögum greiðir hann sekt fyrir hvern dag sem sleppt er úr. Sektarféi allra notenda er svo safnað saman í pott sem er skipt vikulega á milli þeirra notenda sem mæta samkvæmt samningnum. Þannig hefurðu beinan fjárhagslegan ávinning af því að mæta í ræktina. Það er rétt að taka fram að hægt er að segja upp samningnum hvenær sem er, eða breyta upphæð og æfingafjölda eftir þörfum. Fitocracy er annað sniðugt forrit sem tengir þig við samfélag fólks sem hefur svipuð áhugamál og markmið með æfingum sínum og þú. Hægt er að tengjast samfélagi ólíkra æfingahópa og ræða um æfingar og fá stuðning frá öðrum notendum.
Margir ætla sér að byrja að hlaupa á nýju ári, enda er það holl og skemmtileg hreyfing sem hægt er að stunda hvar og hvenær sem er. Runkeeper er eitt vinsælasta símaforritið á markaðnum fyrir hlaupafólk, jafnt byrjendur sem lengra komna. Forritið tekur saman æfingar, mælir vegalengdir, hraða, árangur og hlaupaleiðir og er með innbyggðum æfingaráætlunum sem hjálpa þér af stað og koma þér í form. Það er auðvelt að setja sér markmið og fylgja þeim eftir með aðstoð forritsins, það er hægt að láta það minna sig á að halda áætlun og auðvelt að tengjast öðrum notendum og vinum sem fylgjast með árangrinum með þér og styðja við bakið á þér. Forritið er fáanlegt í bæði iPhone og Android. Sambærileg forrit sem hægt er að mæla með eru Endomondo og Nike+.
Meniga er íslenskt forrit sem hjálpar þér að ná stjórn á fjármálunum. Forritið tengist bankareikningum heimilisins og veitir góða yfirsýn yfir fjárhagsstöðuna hverju sinni. Það má með auðveldum hætti greina í hvað peningunum er varið með skýrum myndrænum hætti. Hægt er að setja viðmið fyrir hve miklu skal varið í ákveðna útgjaldaliði og fá áminningar þegar þau mörk nálgast. Þá má fá hagnýt sparnaðarráð og sjá hvernig eyðslumynstur þitt er miðað við aðra notendur Meniga. Ef áramótaheitið er að ná betri stjórn á fjármálunum er meninga ágætt fyrsta skref.
Vissulega getur það verið bæði erfitt og leiðinlegt að halda í við sig í mat eftir desemberveislurnar, en með Dietbet er hægt að breyta því í leik. Líkt og Gympact, þá býður Dietbet þér beinan fjárhagslegan ávinning af því að ná markmiðum þínum. Dietbet býður þér að keppa við aðra notendur forritsins. Þú ákveður hvað þú vilt leggja mikið undir. Ef annar eða aðrir notendur er tilbúnir að keppa við þig um þá upphæð, þá hafið þið 28 daga til að minnka líkamsþyngd um 4%. Ef það tekst vinnurðu peningana, ef ekki þá taparðu. Forritið býður þér upp á að deila myndum af árangrinum, matnum, eða úr ræktinni, ásamt því að fá stuðning frá vinum. Lose it er annað app sem er hægt að nota til að skrá og greina inntöku á hitaeiningum, setja sér markmið, gera áætlanir. tengjast samfélagi fólks með svipuð markmið og ræða vandamál og sigra.
Það er til mikill fjöldi af forritum til að halda utan um verkefnalista fyrir snjallsíma. Aðalatriðið er að velja eitt og halda sig við það. Any.do er mjög einfalt og þægilegt forrit sem má samstilla á milli síma og tölvu. Notendaviðmótið er þægilegt og hægt er að flokka verkefni, deila þeim og skipta niður í hluta. Önnur sambærileg forrit sem hægt er að mæla með eru Workflowy, Rember the Milk, Wunderlist og Astrid. Samhliða því sem teknir eru upp verkefnalistar er hægt að nota tækifærið og prófa sig áfram með tímastjórnunar forrit líkt og þau sem byggja á Pomodoro tækninni, en talsvert úrval er af þeim í flesta snjallsíma.
Áramótin eru frábær tími til að hætta að reykja. Mörg smáforrit eru fáanleg sem hjálpa til við það göfuga markmið. Quit It er þægilegt forrit sem fylgist með því hve langur tími er liðinn frá því að þú hættir, hve margar sígarettur þú hefur sleppt að reykja á þeim tíma, og hve mikinn pening þú hefur sparað á því. Það sýnir þér einnig á myndrænan hátt hvaða ávinning það hefur haft fyrir heilsuna, svo sem, hve mikið hefur dregið úr líkum á reykingatengdum sjúkdómum.
Snapguide er lítið forrit sem hjálpar notendum að útbúa eða nálgast einfaldar leiðbeiningar um hvernig á að leysa verkefni, hvort sem það er að baka köku eða skipta um kerti í bílnum. Notendur geta bæði útbúið og deilt leiðbeiningum um hluti sem þeir eru vel að sér um, eða nálgast leiðbeiningar um þá hluti sem þeir vilja læra. Þetta er tilvalið fyrir fólk sem vill taka áskorun á nýju ári og læra nýja hluti. Ef þú hefur áhuga á annars konar andlegri áskorun má mæla með að skoða Khan Academy forritið, sem hjálpar þér við að læra ýmis konar raunvísindi.
Einfaldasta forritið sem hægt er að nýta sér er þó mögulega Way of Life sem gerir þér kleift að merkja með einföldum hætti hvort þú hefur staðið við markmið þín þann daginn. Forritið býður þér svo upp á ýmis konar myndræna framsetningu á því hvernig þér gengur að skapa þér nýjar venjur.
Birtist upphaflega í Sunnudagsblaði Morgunblaðsins í janúar 2013.
House of Cards eru stórvirki í þáttagerð. Með aðalhlutverk fara Óskarsverðlaunahafinn Kevin Spacey (The Usual Suspects, American Beauty) og Robin Penn (Forrest Gump, The Girl With the Dragon Tattoo). Leikstjórn er í höndum reynslubolta úr Hollywood á borð við David Fincher (Se7en, Fight Club, The Social Network) og Joel Schumacher (Batman Forever, 8mm). Handrit þáttanna byggir á skáldsögu eftir breska rithöfundinn Michael Dobbs, en áður hefði BBC gert sjónvarpsþætti eftir sömu bók.
Þættirnir fjalla um stjórnmálamanninn Francis Underwood, sem er háttsettur þingmaður í Bandaríska þinginu. Þegar hann fær ekki ráðherraembætti sem hann taldi sig eiga víst, hefst spennandi flétta pólitísks valdatafls, sem teygir anga sína um þingsali á Capitol Hill og alla leið inn á ganga Hvíta hússins. Alls eru þréttán þættir í þessari þáttaröð, sem ber öll einkenni gæðasjónvarpsefnis, nema eitt. Þættirnir eru ekki sýndir í sjónvarpi.
Það er fyrirtækið Netflix sem framleiðir og “sýnir” þættina, en á samnefndri vefsíðu er hægt að streyma myndefni yfir netið, bæði kvikmyndum og sjónvarpsþáttum, gegn föstu mánaðargjaldi ($8). Fram að þessu hefur síðan einungis boðið upp á efni sem áður hefur verið sýnt í kvikmyndahúsum eða í sjónvarpi, en nú verður breyting þar á. Alls hefur Netflix varið $100 miljónum í gerð þáttanna, sem þeir vonast til að laði nýja áskrifendur að síðunni og gjörbreyti því hvernig áhorfendur horfa á hefðbundið sjónvarpsefni. Allir þréttán þættirnir voru fáanlegir samdægurs, og áhorfendum í sjálfsvald sett hvenær þeir horfa á þættina og hve marga í þætti þeir horfa á í einu. Nú þarf enginn að haga frístundum sínum eftir sjónvarpsdaskránni, því á Netflix ertu þinn eigin sjónvarpsstjóri.
Það virðist sem þessi tilraun Netflix ætli að skila árangri. Mikið hefur verið fjallað um House of Cards í amerískum fjölmiðlum, og hafa þættirnir fengið lof gagnrýnenda og mikið áhorf. Svo mikið raunar, að þegar hefur verið lagt á ráðin um að gera aðra þáttaröð upp á þréttán þætti til viðbótar. Áður hafði Netflix reynt fyrir sér með þetta módel í samvinnu við norska ríkissjónvarpið, en samvinna þeirra gat af sér þættina LilyHammer, sem nú eru sýndir á RÚV. Líkt og House of Cards, voru allir þættirnir af Lilyhammer fáanlegir samdægurs í gegnum Netflix í Bandaríkjunum, en þeir höfðu þá þegar verið sýndir í norska sjónvarpinu. Netflix hyggur á frekari framleiðslu efnis, en fyrirtækið hefur tryggt sér réttinn til að gera eina þáttaröð í viðbót af hinum gríðarlega vinsælu þáttum Arrested Development, sem sýndir verða í sumar, og víst að margir bíða spenntir eftir. Þá eru í bígerð ný gamanþáttaröð frá grínisanum Ricky Gervais (The Office, Extras), hrollvekuþættir frá hryllingsmeistaranum og Íslandsvininum Eli Roth og nýjir þættir um lífið í kvennafangelsi frá Jenji Kohan, sem er þekktur fyrir hina vinsælu Weeds þætti.
Forsvarsmenn Netflix hafa sagt í viðtölum við fjölmiðla að þeir ætli sér að verða samkeppnisaðili HBO kapalstöðvarinnar, sem er einn helsti framleiðandi hágæðasjónvarpsefnis í Bandaríkjunum. „Við ætlum okkur að verða HBO, áður en HBO verður Netflix“ segir Ted Sarandos, stjórnandi dagskrárdeildar Netflix í viðtali í nýjasta tölublaði GQ tímaritsins. Hann segir að fyrirtækið ætli sér að vera leiðandi í gerð hágæða þátta, og hefur vonast eftir því að fá til liðs við sig þáttastjórnendur sem séu óhræddir við að leika sér með formið. Hann tekur sérstaklega fram að Netflix sjái enga ástæðu til þess að fylgja hinni víðteknu hefð bandarískra sjónvarsprása að efni sé framleitt í tveimur lengdum, 22 mínútur (hálftími með auglýsignum) og 45 mínútur (klukkutími með auglýsingum), þar sem dagskrá Netflix þurfi alls ekki að lúta að úreltum lögmálum sjónvarpsdagskrárinnar.
Netflix leggur gríðarlega mikið undir í þessari innrás sinni á sjónvarpsmarkaðinn, en fyrirtækið ætlar sér að framleiða efni fyrir um $300 milljónir á þessu ári. Sumir keppinautar fyrirtækisins hafa látið í ljós efasemdir um að tekjumódel Netflix standi undir slíkri fjárfestingu. En ef áætlanir Netflix ganga upp er ekki ólíklegt að sjónvarpsstöðvar verði að bregðast við þeirri þróun með einhverjum breytingum á sýningartímum sínum. En jafn skrýtið og það kann að hljóma, þá er það líklega Internetið, sem Neflix byggir tilveru sína á, sem kann að vera helsta ástæðan fyrir því að sjónvarpsstöðvar sjái sér hag í að halda sem fastast í hið gamla módel. Ástæðan er sú gríðarlega umfjöllun sem sjónvarpsefni skapar á samfélagsmiðlum. Í dag er erfitt að sjá sjónvarpsþætti ekki á sama tíma og allir hinir, án þess að vera fyrir löngu búinn að frétta hvað gerðist í þættinum. Þetta veit enginn betur en undirritaður sem óvart las sér til um endalok Lost áður en honum gafst færi á að sjá þáttnn.
Aaron Swartz var undrabarn í netheimum. 14 ára gamall spilaði hann lykilhlutverk í þróun RSS staðalsins. Hann kom einnig að gerð Creative Commons notkunarskilmálanna og opna gagnasafnsins Archive.org. Þegar hann var 19 ára gamall var hann einn af stofnendum Redditt, sem er eitt víðlesnasta vefsvæði heimsins. Hann var 26 ára gamall þegar hann féll fyrir eigin hendi þann 11. janúar síðastliðinn.
Sjálfsmorð Aaron Swartz hefur vakið mikla athygli í fjölmiðlum vestanhafs, ekki síst þar sem það er talið tengjast dómsmáli sem hann átti yfir höfði sér að undirlagi MIT háskóla, fyrir tölvuglæpi. Vitað er að Swartz þjáðist af þunglyndi, en flestir sem til hans þekktu telja að áðurnefnt dómsmál hafi vegið þungt í ákvörðun Swartz um að binda enda á eigið líf. MIT háskóli og embætti saksóknara í Bandaríkjunum hafa verið harðlega gagnrýndi í kjölfar þessa atburðar og hefur þess verið krafist að löggjöf í Bandaríkjunum um netglæpi og meðferð slíkra mála verði endurskoðuð.
Swartz átti yfir höfði sér allt að 35 ára fangelsisvist og milljónir dollara í sektargreiðslur, yrði hann sakfelldur fyrir alla 14 liði ákæru um stórfellda netglæpi og gagnastuld. Réttarhöldin áttu að fara fram nú í apríl. Forsaga málsins er sú að á tímabilinu frá desember 2010 til janúar 2011 sótti Swartz tæplega fimm milljón greinar í fræðigreinasafnið JSTOR í gegnum net MIT háskóla, mögulega með það að markmiði að gera þær aðgengilegar án endurgjalds.
JSTOR er eitt stærsta fræðigreinasafn heims þar sem nálgast má gegn gjaldi greinar úr rúmlega 1400 vísindaritum í ólíkum fögum. Fjöldi háskóla og stofnanna víða um heim greiðir áskrift fyrir aðgang að safninu fyrir nemendur og fræðimenn, þar á meðal MIT háskóli, sem veitir öllum sem hafa aðgang að MIT netinu óheftan aðgang að JSTOR. Swartz var á þessum tíma starfsmaður Harvard háskóla og nýtti sér aðgang að neti MIT sem hann fékk í gegnum bókasafn við skólann til þess að skrifa lítið forrit sem sótti greinar í safnið og færði þær á fartölvu hans. Þegar lokað var á gestaaðgang hans bjó hann til nýjan og hélt áfram.
Swartz var mikill baráttumaður fyrir því að upplýsingar og gögn ættu að vera aðgengileg almenningi og tók virkan þátt í samfélagi hakkara og aðgerðasinna sem berjast fyrir því að “frelsa” opinber gögn sem þau telja eiga vera opin, en lokuð eru almenningi með einhvers konar aðgangshindrunum. Margir telja líklegt að aðgerð Swartz hafi tengst þessu baráttumáli hans. JSTOR, fyrir sitt leyti, tilkynnti strax að það myndi ekki leita eftir því að Swartz yrði kærður, enda er gagnasafnið ekki rekið í gróðaskyni. MIT háskóli fylgdi ekki því fordæmi, og fyrir vikið tóku saksóknarar ríkisins málið að sér og kærðu Swartz fyrir stórfellda netglæpi og gagnstuld í fjórtán liðum og sóttust eftir hámarksrefsingu.
Mörgum þeim sem tjáð hafa sig um málið þykir sem hér hafi lítið samræmi verið á milli hins eiginlega glæps og mögulegrar refsingar. Swartz var kærður fyrir brot á ákvæðum laga sem kallast Computer Fraud and Abuse Act (CFAA). Lögin voru sett árið 1986 í því skyni að lögsækja hakkara fyrir að brjótast inn í tölvukerfi til að stela viðkvæmum upplýsingum eða vinna skemmdarverk. Lögin hafa lítið verið endurskoðuð síðan og þykja ekki henta hinum nettengda heimi sem við búum við í dag. Þau veita saksóknaraembætti mjög víðfeðmar heimildir til lögsóknar, til dæmis í krafti þess að brjóta notendaskilmála vefþjónustu á borð við JSTOR eða vefsíðna á borð við Myspace.
Það er erfitt að sjá hver var fórnarlamb glæpa Swartz. Hann notfærði sér opinn aðgang að þjónustu JSTOR og neti MIT. Hann “hakkaði” sig hvorki inn á net MIT eða þjónustu JSTOR, né reyndi hann að fela slóð sína með nokkrum hætti. Þá verður ekki séð að neinn hafi hlotið skaða af, hvorki líkamlega né fjárhagslega, og JSTOR kaus að kæra hann ekki fyrir uppátækið. Hafa verður í huga að greinarnar sem Swartz sótti voru aldrei birtar annars staðar, og þó til þess hefði komið, væri það brot á höfundaréttarlögum, en ekki CFAA löggjöfinni. Þegar upp var staðið viðist sem glæpur Swartz hafi fyrst og fremst falist í því að brjóta gegn notendaskilmálum MIT netsins, sem banna notendum að sækja fjölda greina með aðstoð forrita. Flestir eiga erfitt með að skilja hvernig slíkt afbrot geti kallað á 35 ára refsivist.
Eftir að sjálfsmorð Swartz komst í hámæli hafa margir fjölmiðlamenn vestanhafs gert því skóna að saksóknarinn sem sótti mál hans hafi ætlað sér að gera málið að fordæmi, hökkurum til varnaðar. Ákæruliðir og refsirammi hafi því verið langt umfram það sem afbrotið gaf tilefni til. Þetta hefur vakið talsverða reiði í samfélagi netáhugamanna vestanhafs, og hafa tæplega 30.000 manns sett nafn sitt við undirskriftarsöfnun á vef Hvíta hússins, en taka þarf afstöðu til slíkrar söfnunnar ef 25.000 nöfn nást. Margir hafa einnig gagnrýnt þátt MIT háskóla í þessu ferli, en háskólinn mun hafa neitað að ræða dómssátt í málinu nema gegn því að Swartz sæti að lágmarki hálft ár í fangelsi. Háskólinn hefur tilkynnt að innri rannsókn muni fara fram á þætti hans í málinu.
Það er erfitt að fullyrða að dómsmálið eitt og sér hafi verið þess valdandi að Swartz ákvað að binda enda á líf sitt. Foreldrar hans, sambýliskona og samstarfsmenn fullyrða þó að það hafi haft gríðarlega mikil áhrif á hann og viðkvæmt sálarlíf hans. Lawrence Lessig, lagaprófessor við Harvard háskóla, einn virtasti fræðimaður á sviði höfundaréttar og einn nánasti samstarfsmaður Swartz í baráttunni fyrir fríum gögnum, hefur sagt að Swartz hafi verið fórnarlamb eineltis af hálfu stjórnvalda og líkt og mörg önnur fórnarlömb eineltis hafi hann gefist upp fyrir kvalara sínum með þessum hætti.
Þrátt fyrir ungan aldur hafði Swartz markað djúp spor í sögu hins unga Internets. Það er alltaf sorglegt að horfa á eftir ungu fólki í blóma lífsins falla frá, en það er ljóst að Swartz á eftir að lifa lengi í hugum baráttumanna fyrir opnu og betra samfélagi. Ef hægt er að vonast eftir að eitthvað gott hljótist af þessum sorglega atburði er það að sú löggjöf og sá refsirammi sem ná til Internetsins verði endurskoðuð. Víst er að vinir og samstarfsmenn Swartz munu berjast fyrir því máli um ókomna framtíð.
Birtist fyrst í Sunnudagsblaði Morgunblaðsins, 20. janúar, 2013.
Content strategy, journalism, social media, PR and marketing, community building
Specialties: Feature writing, interviews, entertaining online presence, content strategy, copy writing, copy editing, social media, press releases, qualitative research, community building.
Head of publications for Promote Iceland, both online and in print. Including Visit Iceland, Inspired by Iceland and Iceland.is the official gateway to Iceland.
Feature writing, interviews, columns.
Weekly tech column for daily newspaper Morgunblaðið.
Writing M.A. Thesis
Editor in Chief for one of Iceland's largest news websites, Eyjan.is
Daily operations and publication of the Reykjavík Grapevine.
Daily Operations of Valur Fooball Club.