Gaur Euskadi Irratiko Amarauna saioan,  Mikel Iturria, Gorka Julio eta hirurok egon gara, Donostiako EITBko estudioetan, Arantxa Arza eta Andoni Mutiloarekin batera.  Ondorengo gaiak izan ditugu hizpide:

• Nola, noiz eta non entzuten dugu irratia?
• BerbaTek: euskarazko hizkuntza-teknologiak martxan.
• Igor Leturia (Elhuyar): “Azken hiru urteotan, euskararentzako hizkuntza-teknologiak ikertzen eta garatzen aritu gara Euskal Herriko hainbat erakunde BerbaTek proiektuan. Eta, proiektuaren helburuetako bat izanik ikerketa erabilera praktikora bideratzea, hiru demo ere sortu ditugu: zientzia eta teknologiako bilatzaile semantiko multimedia bat, dokumentalen bikoizketa automatikorako demo bat, eta hizkuntzen irakaskuntzarako tutore pertsonal bat.”  Jarraitu irakurtzen…
• Komeni da zure izena zure enpresarenari lotzea sare sozialetan? Jose Manuel Rodriguez kazetari eta kontsultoreak ezetz pentsatzen du, eta gu ados gaude.
• The pirate bay, BitTorrent Magnet Links…

Zuzenean entzuteko aukera izan ez duzuenoi hementxe uzten dizuet saioaren grabazioa (jaisteko, joan EITBra). Osorik entzuteko, egin klik:

Aurten, besteak beste, ‘Teknologia berriak hezkuntzan’ irakasgaia ematen dut Mondragon Unibertsitatean, Lehen Hezkuntzan Graduan (2. mailan), Iñigo Arriaran, Luis Brazo eta Beñat Doxandabaratzekin batera. Hasieratik laurok garbi genuen gure gaian ikasleek lortu beharrekoa:

• Informazio eta komunikazio teknologiek, IKTek, gizartean eta hezkuntzan duten eragina ezagutu eta hartaz gogoeta egitea.
• Zientziak, gizarteak eta garapen teknologikoak elkarren artean duten eragina ezagutzea.
• IKTek eta haiek hezkuntza-praktikarako, garapen pertsonalerako eta gizartearen integrazioa eta kohesioa lortzeko duten ahalmena ezagutzea.
• Ikasgelako interakziorako eta komunikaziorako prozesuak eta bitarteko teknologikoak ezagtuzea.
• Irakaskuntza-ikaskuntzako prozesua ahalbidetu eta aberastu ez ezik, lehen hezkuntzan IKTak barne ere hartzen dituzten esperientzia berritzaileak ezagutu, diseinatu, aplikatu eta ebaluatzea.

Aurreko guztia oso garrantzitsua iruditu arren, beste helburu batzuk ere erdietsi nahi genituen, zeharka bazen ere:

• Sortutako edukiak gizarteratzea.
• Sarean euskarak duen presentziari bultzadatxo bat ematea.

Horiek buruan hasi ginen irakasgaia lantzen eta,  jarraian, burutu ditugun proiektuetako bat azalduko dut: Web 2.0 tresnak hezkuntzarako prest.  Labur esateko, ikasleek taldeka egin dute lan. Talde bakoitzak Web 2.0 tresna bat hautatu eta hari buruzko ondorengo puntuak landu ditu:

• Sarrera: hautatutako tresna zein den, zer egiten duen, zergatik hautatu duten…
• Erabilera pedagogikoa: pedagogikoki zein erabilera ikusten dioten, adibide konkretuak emanez.
• Idatzizko tutorialak eta bideotutorialak (euskaraz): formatu ezberdinetan eman dituzte tutorialak, denak euskaraz (aldez aurretik zeudenak itzuliz edo berriak sortuz). Hainbat talde bideotutorialak sortzera ere animatu da.
• Ondorioak

Irakasleok Google Sites bat partekatu dugu ikasleekin, eta talde bakoitzak orri bat eta hainbat azpiorri sortu ditu bertan. Hasieratik denok denon lana ikusteko aukera izan dugu eta baita denok denongandik ikasteko ere. Ez hori bakarrik, gelaka (4 gela ditugu) talde bakoitza irakaslearen rola hartu eta bere ikaskideen irakasle izan da, hautatutako tresna azalduz eta haren erabilera erakutsiz. Oso interesgarria izan da ikustea nola moldatu diren irakasle lanetan. Amaitzeko, denek denen lanak baloratu dituzte/ditugu. Irakasleok ikasleak zoriondu nahi ditugu bai izan duten jarreragatik eta baita egindako lana eta lortutako emaitzengatik ere.

Esan beharra dago esperientzia oso aberasgarria iruditu zaigula. Horregatik, bai esperientzia eta baita gure lanaren emaitza ere guztiokin partekatu nahi dugu. Ez hori bakarrik, zuen ekarpenak jasotzeko gonbidapena ere luzatu nahi dizuegu. Beraz, norbaitek tresna hauen inguruan ekarpenen bat egin nahi badu edo gure bildumari beste erremintaren bat gehitu, ipini gurekin harremanetan, iruzkin bat utziz dagokion tresnaren orrian edo orri nagusian bertan. Ederra izango litzateke beste unibertsitateren batean antzeko zerbait egiten ari bazarete, gure lanak batuz, bilduma osatzen joatea, ezta?

Oso motz geratuko naiz edozer esanda ere; beraz, harira noa. Azaroaren 2an, Dokan, ospatu genuen, zuetako batzuk jakingo duzuen bezala, Gaurko Hitzaren 3. urteurrena. Ospakizuna ezin zoragarriagoa izan zen: xumea, baina bere xumetasunean handia, oso handia. Lagun talde bat aritu ginen ilusio handiz prestaketa lanetan: Mikel Iturria, Gorka Julio, Andoni Larrañaga, Ana Malagon, Xabier Mendiguren, Ibai Zabaleta eta ni neu. Oraindik ez dakit oso ondo nola, baina lortu genuen guk nahi genituen hainbat ‘pertsona-artista-lagun’ oholtza gainean ipintzea: Koldo Martinez, Jon eta Alaia Martin, Igor Calzada, Iban Del Campo, Imanol Murua Uria, Patxi Huarte ’Zaldieroa’, Xabier Euzkitze, Harkaitz Cano eta Anari. Azkar esaten da! Kontsigna bakarra: hitz bat hautatu eta 5-6 minutuz jardun.

Ez naiz hasiko berriz kontatzen hango gorabehera guztiak: lagun asko bildu ginela, ikuskizuna erogarria izan zela (bai, erogarria; zoragarria baino pixka bat gehiago), Kixkurguneko produktuak ezin goxoagoak zeudela… Bide batez, mila esker, Kixkurgunekoei eta Xabier De La Maza zein lanean aritu zineten taldetxoari. Ez, ez naiz hasiko hori guztia berriz kontatzen; dena historia da. Edo historia kronikatu moduan helarazi zigun Luistxok, behinik behin, Gaurko hitza 3ren kronikan.

Edo nik uste nuen historia zela, baina ez da. Gutxien espero nuenean,  3 opari eder iritsi zaizkit: bi bideo eta 368 hitz.

Hitzak Harkaitz Canorenak dira. Imajinatu ze luxua!

Beti da eskertzekoa Maitek bezala, hitzetan arreta jartzen duen jendea, hitzak garbitu egin behar izaten direlako batzuetan, distira atera behar zaie hitz zokoratuei: beste batzuetan, alderantziz,distira eman baino, kendu egin behar zaie; hitzen gaineko brillantina faltsu hori kendu egin behar zaie; desjabetu egin behar dira hitzak hizlarien erretorika hutsetik.

Julio Cortázarrek “Rayuela” nobela zoragarrian nahita egindako ortografia akatsak erabiltzen zituen helburu honekin: perbertitutako hitzak bere onera ekartzeko. Mugimendu Okupa eta anarkoak kortazarrianoak dira zentzu horretan –ortografikoa, alegia–. Cortazarrek, “K” hizkia erabili beharrean “h”ak lekuz aldatuz egiten zuen gauza bera: “asesino” eta ”idiota” hitzak “hasesino, edo “hidiota” bihurtzen zituen, h-a aurrez jarrita eta horrela, derrepente…, solemne zena barregarri bihurtzen zen eta iraina zena desaktibatu egiten zen birao bezala. Letra bat lekuz kanpo jartzea nahikoa, mutante bihurtzeko hitzak… Egin proba: etxera etortzen zaizun bisitari astuna nola bihurtzen zaizun bisitarri, eta nola gosari batzuk irenstezin bihurtzen diren. Alegia: gosarriak. Hitzak perbertituta daudelako, horregatik hautatu dut VERSUS, perbertsioaren kontra, nahiz eta perbertsio hitzaren barruan dagoen versus ere…

Cortazarrek ortografiaren kontra “hasesino” eta “hidiota” hitzak antzaldatzean bezala, nik ere versus hitza antzaldatu nahi dut: nahiz eta ez nagoen inoren kontra derrigorrez, bere brillantina kendu nahi nioke, hari distira berri bat emateko. Batzuetan hitzen barruan enterratuta dauden hitz zaharrak atera behar direlako lurrazalera…

Kontra esateko erabiltzen den arren “Kramer Vs. Kramer”. Edo boxeo konbateetan “Mohammeed Ali versus Foreman…” Jurista britainiarrrek mailegatu zutelako latinetik, gaizki mailegatu ere, versus hitzaren benetako zentzuaren kontra. “Versus versus versus” eginda, alegia…
Jatorrian, VERSUS ez baita kontra, baizik eta RANTZ. “Vertere” aditzetik datorren VERSUS: jiratu, goldatu, irauli, buelta eman, aldatu.

Vertedero, vertiente, vértebra, vertical, vértigo, versátil, adversario, gaztelerazko hitzak versusetik datoz: VERSUS ildo bat zelako, lurrean egindako ildoa, adibidez, ereiteko leku bat, konbertitu, konbertsazio eta dibertitu, dibortzio, introbertitua, eta inbertsio, hitz horiek denek, perbertsio hitzak bezala, Versus erroa dute hor nonbait hondoratuta.
Versus kontra da, baina baita ere –rantz: Zergatik ulertzen dugu norabaiterantz joatea norbaiten kontra joatea dela derrigor? Zergatik ulertzen dugu guganantz datorren norbait gure kontra datorrela? Zergatik?
Versus hitzetik datoz bertsoa eta bertsolerroa bera. Lehenbizi lurreko ildoa eta lurreko lerroa zena, non erein… Eta horrek ortuzain edo baratzeko zaindari edo lorazain bihurtzen gaitu denok VERSUSi esker VERSUSlari, denok goazelako norabait, nahiz eta ez jakin oso ondo nora…

Bideoak Nickdutnik eta Ibai Zabaleta eta Nahikari Beltzaren eskutik iritsi zaizkigu.

Hauek guztiak, noski, Luistxoren kronika ‘ofizialera’ pasatuko dira.

Ez daukat hitzik dena eskertzeko. Ez daukat hitzik etorri zinetenei -batzuk urrutitik-, etorri ez zinetenei -askok adierazita ezintasuna-, mesederen bat eta beste egin zenigutenei eta parte hartu zenuten guztiei, bereziki, eskertzeko. Kasu hauetan lagungarriena beste batek guk adierazi nahi duguna adieraztea izaten denez, hementxe doaz Laboari entzundakoak:

Gaur Euskadi Irratiko Amarauna saioan,  Mikel Iturria, Gorka Julio eta hirurok egon gara, Donostiako EITBko estudioetan, Arantxa Arzarekin batera.  Ondorengo gaiak izan ditugu hizpide:

• SOPA/PIPA legeak. Aste honetan berri garrantzitsua izan da SOPA legearen auzia:  hainbat mobilizazio, interneteko greba eta abar tarteko, lege proposamena oraingoz Estatu Batuetako kongresura ez eramatea lortu da. Obamak berak ere, antza denez, ez zuen garbi ikusten. Asteazkenean greba eguna izan zen Interneten, eta mundu osoan oihartzun handia izan zuen Google eta Wikipediak, besteak beste, legearen aurkako jarrera hartu zutelako. Aste  honetan urrats ‘garrantzitsu’ bat eman dela esan daiteke, baina atzeratzea lortu bada ere, ez da bertan behera geratu. Beraz, otsailean honekin jarraituko dugu. Hainbat lotura interesgarri:
• Infografia
• SOPA modu errazean azalduta
• ¿Por qué deben importarnos SOPA y PIPA a los que no vivimos en los Estados Unidos?
• No ha sido una huelga de Internet sino un cierre patronal el que ha frenado la SOPA
• MEGAUPLOADen itxiera:
• Zeintzuk dira megaupload zerbitzuaren itxieraren ondorioak?
• El FBI cierra la web Megaupload en una operación antipiratería
• Gorka Julio ere elkarrizketatu du ETBk Megaupload-i buruz.
• El Paísen gaiari buruzko lotura bilduma.
• Mugikorretako WhatsApp aplikazioan segurtasun zuloak.
• Usar WhatsApp es como enviar secretos con postales
• 4 cosas que no deberías hacer en WhatsApp

Zuzenean entzuteko aukera izan ez duzuenoi hementxe uzten dizuet saioaren grabazioa. Osorik entzuteko, egin klik:

Mondragon Unibertsitateko online taldean nagoenetik, Moodle plataformarekin harreman oso estua dut; izan ere, nire zereginetako bat fakultate ezberdinetako irakasleen online formazioa da, eta unibertsitatean horixe da erabiltzen dugun plataforma, bai gure online ikastaroak garatzeko eta baita gure aurrez aurreko irakasgaiak osatzeko ere.

Moodle eta Web 2.0 tresnen arteko  integrazioa da gure helburuetako bat eta, bide horretan, Iñaki Larrea (@ilarrea) lankideak eta biok ikastaro bat garatu dugu gure irakasleak online irakaskuntzan trebatzeko asmoz: Curso para la  Formación de profesores online: metodologías activas e integración de herramientas 2.0 en Moodle. Ikastaroa Berlinen, Online Educa Berlin 2011n, eta MoodleMoot Spain 2011 Donostian aurkezteko luxuzko aukera izan dut (aurkezpenetako bat streaming bidez bota zuten eta grabatuta dago; beraz, beste batean ipiniko dut hemen, online formazioan edo Moodle plataforman interesatuta egonez gero, ikusi ahal izateko).

Gaur, dena den, duela aste batzuk Donostian ospatutako MoodleMootean (Moodle Plataformaren erabiltzaile, garatzaile, administratzaile, eta abarren topaketa) ezagututako Joyce Seitzinger-en Moodle Tool Guide for Teachers delakoaz hitz egin nahi dizuet. Moddle erabiltzen hasten diren irakasleak askotan galduta ibiltzen dira, ez baita erraza  helburu jakin baterako zein tresna erabil daitekeen jakitea hasiberritan. Joycek taula interesgarri bat garatu du zeinetan alor teknikoa eta pedagogikoa elkartzen dituen. Zer lortu nahi duzu? Bada, horretarako tresna jakin hau egokiagoa da beste hura baino. Horixe da azken finean taulak eskaintzen diguna. Taula ezagutu nuenean, oso interesgarria iruditu eta euskaratzeko dudan materialaren karpetan sartu nuen, eta hortxe nuen ea tartea noiz hartuko nuen zain.

Baina ez zen geratu hor kontua. Bizitzak, zoriak edo nik zer dakit zerk  Joyce  aurrez aurre ezagutzeko aukera eman zidan aipatutako jardunaldietan. Bere hitzaldia entzuten ari nintzela, eta geroago berarekin hitz egiten, konturatu nintzen  Australian bizi ala Ordizian, zer gertu egon daitezkeen bi pertsona: juxtu-juxtu gai eta interes berdintsuen inguruan mugitzen gara eta lan egiten dugu. Bide batez, eskerrak eman nahi dizkiot Joyceri ez bakarrik egiten ari den lanagatik, baita Australiara gonbidatzeagatik ere!

Kontuak kontu, hementxe dago bere  ‘Moodle Tool guide for Teachers’ ezaguna euskarara itzulia. Beti bezala, eskertuko nizueke edozein akats ikusten baduzue edo zerbait ez dela ondo ulertzen iruditzen bazaizue,  jakinaraztea.

Iluntasuna, isiltasuna, denboraren nozio eza, bakardadea, buru-nahastea… Bart gaueko loalditik horixe besterik ez dut buruan. Ez da amesgaiztoa, ezta gaueko ametsak zehaztasun handiz ez gogoratzea ere. Noizean behin horrelako loaldiak izan ditut, hurrengo egunean lo hartzetik esnatu bitarte segundorik pasa ez dela pentsatzera eramaten nautenak.

Gauza bitxia eta harrigarria da benetan horrelako loaldi bat pasatzea, baina, egia esan, urduritasuna ere sortzen dit. Izan ere, amets horietan bizitzaren ideia galtzen dela dirudi, bizitza bera desagertzen dela. Orduan sortzen zaidan galdera bakarra honako hau da: horrelakoa ote da heriotza? Iluna, isila, denboraren eta bizitzaren kontzeptuak galtzen dituena, bakarrik sentiarazten zaituena…

Oraindik sabelean korapiloa egiten zait sentipen hura oroitzean, hiltzea horrelakoa izango dela irudiztatzean. Denoi egiten zaigu zaila zorioneko bizitza honi amaiera jartzea, noizbait heriotzari aurpegira begiratu beharko diogula imajinatzea. Gogoan dut oraindik, haur txikia nintzenean, asko kostatzen zitzaidala gauetan lo hartzea, batez ere, egun osoan bakarrik sentitzen nintzen une bakarra zenez, heriotzari buruzko gogoetari ekiten niolako.

Oso zaila egiten zitzaidan egunen batean gurasoak hilko zitzaizkidala irudikatzea eta, are gehiago, oso zaila egiten zitzaidan haiek gabe zer egingo nuen pentsatzea.

Duela gutxi Argian irakurri dut Txabi Arnal EHUko irakasleak haur literaturan heriotza nola jorratzen den aztertu duela bere tesian. Heriotza modu naturalean eta ikuspegi ezberdinetatik lantzen dela baieztatzen du. Oso lan baliagarria egin duela iruditzen zait; izan ere, gizakiak heriotzak sortzen dituen beldurraren mamuei agur esateko txikitatik hasi beharko bailuke lanean.

Niretzat, esaterako, benetan une garrantzitsua izan zen hura, momentu hartan heriotzari buruz jasotako heziketak determinatu baitzuen bizitzan zein izango zen hiltzeari buruz hartuko nuen jarrera. Eta une hartan bi aukera bakarrik zeuden: saihestu edo onartu.

Kontzeptua saihesteak momentuko lasaitasuna ematen badu ere, beldurrari aurre ez egiteak ideia hori erreprimitzea ekar dezake; buruan ezkutuan gordetzea, alegia. Horrek ez du esan nahi, ordea, beldur hori inoiz berriro azaleratuko ez denik, posible baita espero ez den unean edota ametsetan agertzea. Beraz, ikara sortzen duen gaia saihestuz esan daiteke momentu txar hori atzeratzea besterik ez dela lortzen, eta modu batera edo bestera norberaren burua engainatzea. Esan behar da, halaber, gizartean oso gutxi hitz egiten dela gai honi buruz, eta horrek ez duela batere laguntzen kontzeptu honen onarpenean.

Heriotza onartzea, ordea, askoz ere bide luze eta geldoagoa da. Hasteko, ingurukoen heriotza ontzat ematea zaila egiten bada, are zailagoa da norberarena zuzenestea. Bizi itxaropena handitzeak ere beldur hori luzatzea besterik ez du ekarri, eta, Jainkoaren existentzia zalantzan jartzen hasi den une honetan, ez dakigu heriotza ondoren zer datorren.

Hala ere, nire ustez, bada zerbait hunkigarria eta polita heriotzaren atzean. Gizakiak orain arte beste animaliek lortu ez duten zerbait dauka, pertsona bat hil ondoren ere izaki hori bizirik mantentzen duen zerbait: memoria.

Mikel Laboa handiak zioenez:

Ez nau izutzen negu hurbilak
uda betezko beroan
dakidalako irauten duela
orainak ere geroan [...]

Sustatun irakurri berri dut biharko EGAko atariko probari buruzko sarrera eta, gauzak errazte aldera, hementxe ipintzen dizkizuet digitalizatutako atarikoak, azterketa joan aurretik proba egin dezazuen:

ATARIKOAK

• 2003-03-08: osoa edo entzutezko ulermenik gabe
• 2003-05-17: osoa edo entzutezko ulermenik gabe
• 2003-09-20: osoa edo entzutezko ulermenik gabe
• 2004-02-21: osoa edo entzutezko ulermenik gabe
• 2004-05-15: osoa edo entzutezko ulermenik gabe
• 2004-09-18: osoa edo entzutezko ulermenik gabe
• 2005-02-26: osoa edo entzutezko ulermenik gabe
• 2005-09-24: osoa edo entzutezko ulermenik gabe
• 2006-05-13: osoa edo entzutezko ulermenik gabe
• 2006-09-23: osoa edo entzutezko ulermenik gabe
• 2007-05-12
• 2007-09-22
• 2008-02-23
• 2008-09-20

Oharra: Azterketaren bat ondo ikusteko edo zabaltzeko arazoak izanez gero, zabaldu fitxa berri batean (saguaren eskuineko botoia klikatuz) edo nabigatzailea aldatu.

ARGIBIDEAK (EUSKO JAURLARITZA)

Egunkarietan, telebistan, lagunarteko solasaldietan, aldizkarietan… medio guztietan eta edozein ordutan hitz egiten da pertsona ospetsuei buruz. Zehatzago izateko, ospetsuen bizitza pribatua izaten da guztion ahotan, beti txutxu-mutxuak bilatuz. Esaterako, azkenaldian Fernando Alonsoren kirol ibilbide arrakastatsuaz hitz egin ordez, emaztearekin izaten ari dengorabeheraz hitz egiten da.

Famatuek ezin dute sekreturik izan, ezin dute kalera irten beste edozein hiritar bezala, esaten edo egiten dituzten ekintza guztiak epaituak izango baitira. Are gehiago, hondartzara joatea oso arriskutsua izan daiteke pertsona hauentzat, beti baitago paparazziren bat bainujantziaren diseinua kritikatzeko, iztarretako zelulitisa agerian uzteko edo edozein egora estutan harrapatzeko. Ospetsuen bizitzari buruz dena dakigu, intimitate xumeena ere, eta ia ez dute pribatutasunerako eskubiderik. Hori gutxi balitz, presio handia izan ohi dute; izan ere, bai kirolariak, bai abeslariak, bai modeloak edo baita beste edozein pertsonaia ezagun ere gure erreferente bihurtzen dira eta sarri beraien jarrerak imitatzen saiatzen gara.

Hala ere, pribatutasun falta hau guztiz txarra al da ospetsuen interesentzat? Askotan beraiek, ospetsuek, probokatzen dituzten egoerak dira bihotzeko prentsako aldizkarien lehen orrian ezartzen dituztenak. Fama iragankorra da, noski, eta telebistako elkarrizketak egiteagatik ordaintzen zaizkien itxuragabekeriak agortzen zaizkienean, luxuzko festa garrantzitsuetara gonbidatzez uzten zaienean eta ohituta dauden bizi maila altura egokitutako bizimodua mantentzeko diru gabe ikusten dutenean euren burua, orduan, garbi ikusten dute irtenbidea: pribatutasuna saltzea.

Zer esan nahi du honek? Famatuek euren eguneroko bizitza edo iraganeko pasarte pribatu eta morbosoak publiko egiten dituzte diru-truk, horrela, berriro ere guztien ahotan egongo dira. Zenbat borroka, esklusiba, muntaia, haserre, dibortzio, ezkontza… Bizitzako pasarteak kontatu eta poltsikoa bete diru, etxera. Ikus, adibidez, Kiko Riveraren kasua: Isabel Pantojak eta bere semeak kameretatik urrun egon nahi izan dute azken urte hauetan, baina orain edonor izan daiteke Kiko Rivera eta haren neska-lagunaren arteko gorabeheren lekuko, batez ere Twitter bitartez.

Gainera, okerrago ere izaten da. Askotan seme-alabak -adin txikikoak- sartzen dituzte tartean etekin handiagoa lortzeko asmoz. Mila bider ikusi izan ditugu gurasoak jaioberriekin aldizkarietako portadetan. Eta zer esanik ez Suri Cruise txikiari buruz, ia gurasoak baino ospetsuagoa den neskatoa.

Egia da famatu asko oso kontrolatuta bizi dela, baina niri burura etortzen zaidan galdera honakoa da: zergatik haserretzen dira horrenbeste prentsarekin beraiek nahi dutenean eta komeni zaienean edozer kontatzeko gai badira? Merezi al du pribatutasuna saltzeak gorenean egoteagatik? Edozein modutara ere, argi dago ospetsuen bizitza pribatua oso zirraragarria suertatzen dela milioika ikuslerentzat. Azken batean mundu hau negozio bat da eta prentsa arrosak izugarrizko kontsumitzaile kopurua izaten jarraituko du.

Nork ez du ezagutzen Arantxa Iturbe Euskal Herrian? Edo bere ahotsa, behintzat? Izan ere, Arantxak 25 urte baino gehiago daramatza Euskadi Irratian lanean, egunero bere ahotsa Euskal Herri osora zabalduz. Jaime Otamendiren alboan hasi zen, Goizean behin izeneko irratsaioan eta orain Arratsaldekoan aritzen da gaur egungo gaiak jorratzen eta jende ezaguna elkarrizketatzen. Horregatik, Maitek euskaljakintzarako elkarrizketa bat egitea proposatu zigunean pentsatu genuen: nor hobeto elkarrizketatzeko 25 urte elkarrizketak egiten dabilen norbaiti baino? Azken batean, gu berriak gara honetan eta asko daukagu ikasteko Arantxa bezalako kazetari ospetsuengandik.

Pentsatu eta egin. Berarekin harremanetan jarri ginen eta elkarrizketa egitea proposatu genion. Segituan erantzun zigun baietz eta bere etxera gonbidatu gintuen elkarrizketa egitera, larunbat arratsalde batez. Aurretik dena ongi prestatua eraman genuen arren, urduritasun apur bat nabari genuen biok Tolosarako bidean. Arantxak oso abegikor zabaldu zizkigun bere etxeko ateak eta berehala lasaitu ginen bere laguntzaz. Pixka bat hitz egin eta elkarrizketari ekin genion…

Arantxa, eskerrik asko, lehenik eta behin, tarte hau guretzat hartzeagatik. Badakigu eta lanpeturik zabiltzala. Ez horregatik.

Gaur rolak aldatu egin ditugu pixka bat… (Barreak) Bai eta zer desagradablea, ezta? Niri galderak egiten hastea gustatuko litzaidake: zertarako duzuen hau, ea gustatzen zaizuen galderak egiten ibiltzea…

Bai, normalean zu ibiltzen zara galderak egiten. Bai, egunero…

Atzera egingo dugu denboran pixka bat zure baimenarekin. Laskurainen, Tolosako ikastolan, egin zenituen ikasketak UBI-COU arte, eta gero Nafarroako Unibertsitatera joan zinen kazetaritza ikastera. Baina betidanik izan al duzu kazetari izateko grina? Bai betidanik, betidanik. Askotan kontatzen dut -ez naiz ni gogoratzen baina amak kontatuta akordatzen naiz- nola sei urterekin, Alegiko ikastolan ibiltzen nintzen artean, irabazi nuen ipuin lehiaketa bat Tolosan. Ipuin lehiaketa bat beste herri askotan egiten den bezalakoa. Guretzat, Alegitik, Tolosan irabazteak sekulako inportantzia zuen. Etorri omen nintzen saria hartzera gurasoekin ekitaldi batera, eta saria jaso eta gero inguratu omen zitzaidan kazetari bat. Gaztelaniaz hitz egiten zuen, gainera, eta nik apenas nekien gazteleraz hitz egiten. Galdetu omen zidan: “ Felicidades… ¿Oye, y tú de mayor que vas a estudiar?”. Eta nik begiratu omen nion gizonari esanez: “Yo escritora“. Noski, ipuin lehiaketa bat irabazi nuen eta zer esango nion, ba! Orduan esan omen zuen gizonak: “Ya lo siento pero no vas a poder, eso no se puede estudiar. Tendrá que ser periodismo o algo así”. Ni bueltatu nintzen etxera ‘periodismo o algo así’ esaten. Berrogeita zazpi urte dauzkat, ez dut sekula iritziz aldatu eta ez naiz sekula damutu, gainera. Hori da onena.

Hori zen ondoren galdetu behar nizuna. 25 urte baino gehiago daramatzazu Euskadi Irratian lanean eta estatubatuarrek, adibidez, esaten dute horrenbeste denbora lan berean dabilena ez dagoela burutik ondo. Zuk hasierako ilusio berarekin jarraitzen duzu? (Barreak) Berberarekin! Zorionez, iruditzen zait aukeratu nuela oso gustuko lana: neurrikoa, oso eroso sentiarazten nauena… Ulertzen diet, agian, estatubatuarrei hori esaten dutenean. Pentsatzen dut esan nahiko dutela egunero lan batera joan eta errutina bat jarraitu, automatikoki gauza batzuk egin, ezer pentsatu gabe Atik Zra egunero gauza berdinak egin… Baina nik daukadan lanbidearekin egunero lanera joaten naiz, programa bat egiten dut -kulturari buruzko programa bat egiten dut-, gustatzen zaizkidan gauzei buruzko programa bat egiten dut: egunero jende desberdina etortzen zait bisitan nire etxera, haiei galdetzen diet sudur puntan jartzen zaidana… Asko ikasten dut, jende izugarria ezagutzen dut, ezagutu nahi dudan jendea gainera… Alde on guztiak ditu. Eta gainera, hilabete bukaeran ordaindu egiten didate. Jende gaztea etortzen zait galderak egitera eta eskerrak ematen dizkidate. Zer gehiago eska dezaket? Ez, ez naiz sekula damutu eta jarraitzen dut ilusio berberarekin. Izaten dira momentu hobeak eta okerragoak. Izaten dira momentu gogorragoak, gauzak zuk nahi duzun bezala irteten ez direnak, edo nahi zenukeen adina baliabide ez dauzkazunak… Hizkuntza txiki honetan lan egitean izan ditzakegun pega batzuk. Ez da dena arrosa. Baina berriro hasiko banintz orain, berriro aukeratuko nuke momentu honetan daukadan landibea. Beraz seko jota nago. (Barreak)

ETBrentzat ere lan gehiago egin izan duzu eta egiten duzu, adibidez, Goenkalerako gidoiak idatzi izan dituzu. Baina ez al duzu inoiz pentsatu irratian egiten duzun lan hori, hau da, esatari lan hori telebistan egitea? Ez al duzu tentaziorik edo aukerarik eduki horretarako? Goenkalerako idatzi ditudan gidoiak ez nuke esango ETBrentzat lan egitea denik. ETBrentzat nik ez dut apenas lanik egin. Hori da idatziz lan egitea eta, kasu honetan, ETBko serie baterako gidoiak idatzi ditut. Nire beste lana da idaztea. Horretaz aparte, telebistan aritzeko aukeraren bat edo beste izan dut, ez oso insistentea baina bai proposatu izan didate noizbait zerbait. Ez, ez zait inoiz gustatu telebista. Ez zaizkit gustatzen kamarak. Badakizu zer duen txarrena, gainera? Zuk telebistan egiten baduzu elkarrizketa saio bat, hurrengo egunean kalean jendea topatu eta esaten dizu:” Ui, ze guapa zeunden atzo!, Zer zenituen galtza berriak?, Pelukerira joanda al zinen?” Fijatzen dira gauza horietan. Irratian, aldiz, beste faktore batzuk daukate garrantzi gehiago. Esaten duzunak garrantzi gehiago dauka. Noski, badaude beste gauza batzuek, telebistan bezala, eragina daukatenak: ahotsa hobeto edo okerrago, musika politagoa edo itsusiagoa… Baina iruditzen zait irudiak asko jaten duela hitza eta niri hitza gustatzen zait. Ezeren gainetik hitza gustatzen zait. Irratian egon zaitezke ni orain nagoen bezala: bakeroak, zapatilak, ileak hala-moduz dituzula… eta entzulearentzat eman dezake izugarri ederra zaudela egun horretan. Eta egon zaitezke benetan fisikoki izugarri ez ederra egun horretan, baina edertasuna beste gauza batzuetan transmiti dezakezu. Agian, irudituko zaie oso itsusi zaudela gaizki hitz egiten duzulako edo hitz totelka ari zarelako. Telebistan, aldiz, dena eduki beharra daukazu kontuan, irribarrea zaintzetik ilea modu jakin batera edukitzera eta hor gauza garrantzitsuenak bigarren plano batera pasatzen dira.

Bai, antzeztu gehiago egin beharra dago, ezta? Niri hala iruditzen zait. Irratiak badu beste magia bat. Ez zaitu inork ezagutzen, bere alde on eta txarrekin. Nik, behintzat, ezingo nuke telebista kate batean lan egin eta kalera irtetean denak: ” Begira!”; ezingo nuke bizimodu normal bat eraman. Noski, hemengo telebistak ez dira… ez gaude New Yorken, baina ez nau tentatzen.

Oraintxe esan duzun moduan bi lan dituzu, idatzi ere asko egiten baituzu. Baina bi lan horietatik bat aukeratu beharko bazenu, zein aukeratuko zenuke? Egia da, hala ere, biak nolabait lotuta doazela, ezta? Lotuta dihoaz, bai. Izan ere, nik irratirako lanean egunero idatzi egiten dut. Gustatu egiten zait idaztea; beraz, idazten dut egunero esan behar dudan guztia, eta gero horren gainean inprobisatu egiten dut inprobisatu behar dudana. Baina goizean jaiki, lanera joan eta hasten naiz idazten. Orduan ere nolabait nire afizioa, idaztea, lanean ere betetzen dut. Orain dela gutxi irakurtzen nion kazetari bati erreportajeak idazten dituen kazetari batek edo idazle batek gauza beretsua egiten dutela, historiak kontatzen dituztela. Alde bakarra da historiak kontatzeko orduan, kazetariak benetako historietan oinarritzen direla eta idazleak asmatu egiten dituela, edo ez beti. Baina hori da alde bakarra. Gainontzean, kontatzeko erak eta erabiltzen dituzten teknikak beretsuak dira. Ez da erabat nire kasua, kazetariarena; izan ere, ni momentu honetan irratilaria naiz, kazetaria baino gehiago. Ni ez naiz ikertzen ibiltzen, elkarrizketak egiten aritzen naiz. Hori da nire lanaren oinarria. Baina, zortez, ez dut aukeratu beharrik izan. Idaztea izan da pasio bat, hobbie bat. Gauza bakarra okurritzen zait idazte adina disfrutatzea egiten didana: irakurtzea. Beraz, zortea daukat; hala bizi dut eta ez dut aukeratu beharrik izan. Eta ez dakit zer aukeratuko nuen. Bietatik bizitzea ahal izan banu, alegia, azaldu gabe idatziz bakarrik edo irratia eginez, ez dakit zer aukeratuko nukeen. Biak gustatzen zaizkit asko.

Idazle batzuek esaten dute idazteko sortze lan horri sufrimenduz aurre egiten diotela; eta beste batzuek, aldiz, zuk oraintxe esan diguzun bezala, gozatu egiten dutela. Pentsatzen dut, beraz, zure kasua bigarrena izango dela. Nik galdetzen diet irratira etortzen diren idazleei: “Sufritzen baduzu, zertarako idazten duzu?”. Ulertzen diet zer esan nahi duten. Gauza bat da idazteko ekintza bera gozagarria ez izatea, hau da, emaitza lortzeko bide horretan, badaude momentu asko oso txarrak. Ez zaizu ideia bat behar bezala plasmatzeko egokiera sortzen agian. Idazten hasten zarenean, beste edozein pasiorekin bezala gertatzen da: hori daukazu buruan eta hori besterik ez duzu egin nahi. Bide horretan badaude momentu gogorrak, edo zuzentzeko momentuak. Zu hor ari zara tapa-tapa-tapa idazten; buelta zaitez, orduan, atzera eta has zaitez berriro dena zuzentzen…Momentu horiek sufrigarriak baino gehiago nik esango nuke aspergarriak direla. Hori egia da. Baina gero emaitza ikusteak ematen duen satisfazioak… Niretzat. behintzat. gozagarriak dira. Nik eduki nahiko nituzke egunean hamar ordu nik nahi dudana idazteko. Ez dauzkat zoritxarrez.

Adibidez, ikastolan beti animatzen gaituzte, besteak beste, Beasain Idazlan Lehiaketan parte hartzera, baina ez dugu pertsona askok parte hartzen, gogorra egiten zaigulako zerbait idaztea. Baina zergatik egiten zaizue gogorra? Gustatzen zaizue? Jende guztiak esaten du: “Oraingo gazteek ez dute idazten, ez dute irakurtzen…” Nire gelan berrogei ginen, eta nik uste dut idaztea gustatzen zitzaigula biri. Eta irakurtzea ere gustatu-gustatu biri ere. Adibidez, esaten ziguten Miguel Delibesen ez dakit zein liburu irakurtzeko, eta jendeak irakurtzen zuen bat gehienez, bezperan, eta presaka. Ni joaten nintzen liburutegira eta irakurtzen nituen Miguel Delibesen liburu guztiak, baina nahiago nuelako hori egin beste zerbait baino. Ez hobea delako edo okerragoa. Niri gustatu egiten zait.

Bai, benetan ondo idazteko gustatu egin behar zaizu bai irakurtzea eta bai idaztea, ezta? Bai, benetan irakurzale izatea eta gustatzea. Uste dut, gainera, inportantzia gehiegi ematen zaiola. Gauza bat da zuk zerbait esan nahi duzunean gaitasuna edukitzea hori behar bezala adierazteko. Hori da gozada bat. Baita maitasun karta bat idazteko edo hazienda eskaera bat egiteko orduan ere. Zuk jakitea hitzez espresatzen esan nahi duzun hori, gozada bat da bizitzako edozer gauzatarako. Orain, ipuinak asmatzea edo idaztea zergatik izan beharra dauka beste gauza bat baino hobea? Uste dut baduela alde bat hobea, zer pentsatu ematen duelako eta garuna martxan jartzen duelako. Baina mekaniko batek ere garuna martxan edukiko du, ba, motor bat egiteko! Ni baino gehiago, agian; nik ez daukat ideiarik ere motorrez. Uste dut daukana baino garrantzi gehiago ematen zaiola animatu nahi horretan. Sentsazio hori daukat, behintzat. Orain, norbaitek idatzi nahi baldin badu, gogorra egitea? Nire lagun batek esaten zion bere aitari: “Aita, nik idazle izan nahi dut”. Eta aitak begiratu eta esaten zion: “Ba, idatzi!”. Ez zeukan beste misteriorik…

Makina bat liburu idatzi dituzu eta arrakasta handia izan duten batzuk, gainera: Ezer baino lehen, Lehenago zen berandu, Ai ama!… Horiek irakurri ondoren, esan dezakegu nolabait zure bizitzarekin zerikusi bat dutela. Zenbateraino idazten duzuna da autobiografikoa ala asmakizun hutsa? Ai ama! erabat autobiografikoa da. Haurdun geratu nintzenetik haurra izan bitarteko nire mixeria guztiak. Txar guztia kontatu nuen, ona alde batera utzita. Beste biak asmakizunak dira. Asmakizun erlatiboak, betiere. Toki batean bizi zara, jende batez inguratua, bizi eskarmentu batzuk dauzkazu… Badago jende bat gauzak erabat fantasiosoak idazten dituena. Nire istorioak ez dira behin ere fantasiosoak: entzun dudana, imaginatzen dudana… Pertsona bat kalean pasatu eta pentsatzen dut: “Ai! Horri ere pasatu zaio orain zerbait!”. Nahi gabe egiten dituzun gauza horiek. Asmatuak dira berez, baina beti dute zu bizi zaren tokiarekin eta interesatzen zaizkizun gauzekin zerikusia. Nire liburuak hartu-eman pertsonalari buruzkoak izan dira, orain arte behintzat. Hori da interesatzen zaidana, pertsonen arteko harremana hain zuzen.

Nik Ai ama! irakurri nuenean iruditu zitzaidan liburu hau zela amatasuna eta zoriontasuna batera doazela esaten duen leloari kritika moduko bat. Hain gezur handia al da hori? Bakoitzak bere erara bizi du, eta ama bakoitzak edukitzen du bere seme edo alabarekin bere esperientzia. Nik bai izan nuen sentsazioa, eta uste duk daukadala oraindik, ‘rollo’ interesatu bat dela; ezin diot nire buruari beste era batera esplikatu. Ematen du denek bide bera jarraitu behar dugula bizitzan. Emakumeei buruz ari naiz: denok ezkondu behar dugu, umea eduki… Emakume bati, adin batetik aurrera, jendeak galdetu egiten dio kalean ea ez duen umerik izan behar. Gogoan dut ze amorrazioa ematen zidan hori galdetzen zidatenean! Izugarri haserretzen nintzen! Pentsatzen nuen: “Zu zein zara niri galdetzeko ea umerik eduki behar dudan?, “Eta ez badut umerik eduki nahi sekula santan zer pasatzen da?, “Zerbait gertatzen al da horregatik?”, “Okerragoa naiz, hobea naiz?…

Asko pentsatzen nuen, ziur aski gehiegi. Egun batean, pentsatzeari utzi nion eta izan nuen seme bat. Inpresioa zera zen: zuk seme batekin sufritzen duzu haurdunaldian, gozatu ere bai, eta haurra edukitzean, sufritu, zer esanik ez. Eta haurra izan ondoren, lehendabiziko hilabeteak edo urteak mortalak dira. Nireak txarrak izan ziren, behintzat. Umeak ez zuen negarra besterik egiten: ezin nuen lo egin, ezin nuen bizi… Nik, gainera, lana utzi nuen; inor baino ‘txulagoa’. Ni orain ama izango naiz, baina izango naiz ama goitik behera. Orduan nire umea hartu eta umearekin gora eta behera. Pertsona desgraziatu bat izan nintzen urte betez: ito egiten ninduen, umeak ez zuen negarra besterik egiten, ez nekien nola zaindu… Jada ez nintzen hemezortzi urteko neska bat, urtetan aurrera nindoan. Baina inpresioa neukan ezin niola inorri nire egoera esan gaizki hartu gabe. Jendeak esaten zidan: “Zer moduz?“, eta nik “Buf!“. Eta jendeak: “Ai, chica! Hain ume polita eta…” Pasatuko zela esaten zidaten. Banekien pasatuko zela, baina momentu horretan sentitzen nuen amorrazio bat, hasarre bat, jende guztiarekin! Ama guztiak zebiltzan: “Ai, ze ondo, ze kontentu. Goazen umearekin paseatzera!” Ba, ez. Gezurra! Ni ez nengoen, eta pentsatu nuen kontatu egin behar nuela ni ez nengoela gustura. Horrek ez du bestea kentzen, baneuzkan momentu goxoak, jakina, eta nire semea da munduko gauzarik garrantzitsuena, orduan eta orain. Baina alde horiek ere bazeuzkan. Gero, liburu hori argitaratu ondoren, jendeak kalean topo egin nirekin eta kontatu egiten zidan ez zegoela gustura. Liburua idatzi baino lehenago, ordea, ez. Lotsa ematen zien egia esatea.

Horregatik, liburua idatzi eta gero jende pila inguratu zait. Adibidez, idatzi zidan hirurogeita bost urteko emakume batek Bermeotik esanez 42 urte lehenago pasatu zuela nik liburuan diodan guztia, eta zorionak emateko kontatu izanagatik. Berak ere sentsazio hori zuen. Herri txikian bizi eta ematen du ezin duzula esan gaizki pasatzen ari zarela, irribarrez egon behar duzula dirudi ume bat eduki duzulako. Momentu batzuetan irribarrez zaude, baina beste batzuetan umea hartu eta… Aldatuko zenuke zure bizitza osoa! Liburuan bertan, bukaeran, esaten dut liburua idatzi nuela umea eduki eta bi urte geroago, eta orduan, bi urte zituela, eman zizkidala nire bizitzako momenturik onenak, baina horiek ez ditudala kontatu. Liburu horretan kontatu nituen justu beste guztiak.

Euskal Herrian esaten da jaiotza tasa oso baxua dela. Zure ustez, zure liburuak zerikusirik izan al dezake honetan? (Barreak) Imajinatzen liburua atera eta miloika ale saldu, eta denak erabakitzea ez dutela umerik izango? Ez, ez; ez zen nire helburua inor konbenzitzea umerik ez edukitzeko. Ez dut esaten hori momentu bakar batean ere. Esaten dudana da guk umea izateko eskubidea daukagula, ez dela obligazio bat. Emakumeok daukagun eskubidea da besterik gabe. Eta baita esaten dut ere eskubidea daukagula behin esperientzia hori pasatu eta gero nola joan zaigun kontatzeko. Hori bakarrik. Inori ez nion esango zer egin behar duen eta, gainera, liburuek ez dute horrelako eraginik. Hori egia balitz, idatziko nituzke liburu pila bat gauza askori buruz, gauzak aldatzeko.

Antzerki munduan ere ibili zara. Oker ez baldin banago, hiru aldiz irabazi duzu antzerki onenaren Max saria. Gainera, horietako bat justu Ai ama! liburutik egokitutako lan batekin. Zure lanak Euskal Herritik kanpo, nazioartean, errekonozimendua izateak ere garrantzi handia du, ezta? Garrantzi handia izango luke. Arazoa da Max sari hauek ez dutela horrenbesteko oihartzunik hemendik kanpo. Agurtzane Intxaurraga izeneko emakume batekin egiten ditut nik antzezlan hauek eta lehenengoa irabazi genuenean izan zen halako poza gure barnean. Sari banaketara joaten zara saria jasotzera eta ikusten dituzu Espainiako aktore garrantzitsu guztiak, zuzendariak eta ministra etortzen zaizkizu zorionak esatera… Halako poz neurrigabe bat izaten duzu! Gero konturatzen zara, azken batean, eskaparate bat besterik ez dela. Balio balio sari honek ez du ezertako balio, salbu egun hori oso ondo pasatzeko, jende guztiak zorionak esateko, jende bat enteratzeko lan bat egiten ari zarela… Kalean esaten didate: “Orain ere irabazi duzu sariren bat! Zer, nobela?”. Eta nik baietz erantzuten diet. Momentuko oihartzun mediatiko bat besterik ez da. Gero balio, balio, ez du ezertarako balio. Gure esperantza zen lehenengoarekin, Ai ama! beste errekonozimendu bat izatera iritsiko zela uste genuen. Lana euskaraz eta gaztelaniaz prestatua zegoen. Gazteleraz egin zuten zenbait tokitan, baina oso gutxi hemendik kanpo. Hainbeste antzerki talde daude, bai Espainian eta zer esanik mundu osoan, ezen oso irtenbide gutxi izan zuen. Eta beste bi sariek balio izan digute berriro ere poz hori jasotzeko eta esateko egiten ditugun lanak ez direla txarrak, baina gure pozerako bakarrik balio dute. Begira hortxe dago azken Max saria. Begira ze itsusia! (Kamera aurrean erakusten du). Hau da azkenekoa. Lehendabizikoa gelan daukat, bigarrena Agurtzanek dauka eta hirugarrena hemetxe dago; beraz, laugarren bat irabazi beharko dugu. (Barreak)

Irratian euskaraz, idatzi ere euskaraz, ez al duzu inoiz beste hizkuntzaren batean aritzeko intentziorik izan? Ez, natural sentitzen naiz euskaraz. Beste hizkuntza batean, gainera, ahal izango nuke, eta ondo, gaztelaniaz. Hortik aurrera ez eskatu askoz gehiago. (Barreak). Ez, behintzat, poesia edo literatura egiteko. Eta gaztelaniaz ere eroso sentitzen naiz, ondo idazten dut eta ez daukat batere arazorik. Baina hasten naizenean neuretik kontatzen, euskaraz ateratzen zait.

Izango da zuregan idazleren bat eragina izan duenik zure idazteko eran. Zein gomendatuko zeniguke irakurtzeko? Ez dut bat horrela bereziki. Oso gaztetatik izan naiz irakurzale amorratua, harrapatzen dudan guztia irakurtzen nuen horietakoa. Denetik irakurtzen duena. Uste dut niregan eragin gehiago izan duela, eredu bezala, Arantxa Urretabizkaia batek. Gogoratzen naiz, ni ume nintzela, Arantxa Urretabizkaia idazten zuen idazle gazte bat zela eta banekienez ‘periodismo’ egin behar nuela ‘escritora’ izateko, oso markaturik nuen bidea. Ikusten nuen Arantxa hainbat ekitalditan, eta beti pentsatzen nuen bera bezalakoa izan nahi nuela. Zerbait fisikoa zen, itxuraz esan nahi dut. Ez bere idazteko era edo eredu neukalako. Gerora joan naiz topo egiten idazle bat baino gehiagorekin eta pentsatu izan dut: “Kontxo! Honek orain dela berrogeita hamar urte nik orain idazten dudan bezala idazten zuen. Zertan ari naiz? Hau egin dute lehenago”. Zenbat eta gehiago irakurri eta zenbat eta gehiago ezagutu, konturatzen zara hau ia kontatu dutela mila eratara. Badaude autore batzuk asko gustatzen zaizkidanak; Natalia Ginzburg bat, adibidez. Hil zen. Mende honetako idazle bat izan zen. Oso kontatzeko era zuzena zuen, parafernalia eta adorno handirik gabekoa. Kontatzen zuen sinple-sinple baina puntu askorekin, esaldi oso laburrekin. Ez zait gustatzen oso esaldi luzeak egitea. Zuzena izatea gustatzen zait eta, aldi berean, ironia erabiltzea; lerro arteko irakurketak proposatzea… Ez daukat idazle bat esateko, “nik honek bezala idatzi nahi dut”. Askorekin, hobeto esanda denekin, sentitzen dut zerbait ona. Liburu bat hartu eta beti dago, kapitulu bat ez bada, esaldiren bat esanarazten dizuna: ‘Ostras, ze enbidia! Nik hori idatzi nahi dut. Baina jada idatzita dago. Sentsazio hori ia denekin pasatzen zait. Beste adibide bat ematearren, irratitik orain dela gutxi pasatu da Joxean Agirre eta idatzi du Zwei Frauen (Bi emakume) izeneko liburu bat, idazleekin eta zerikusia duena, tipo oso berezi batekin zerikusia duena. Gozatu dut! Barre pila egin dut eta oso ondo pasatu dut. Baina ia idazle guztiekin pasatzen zait hori. Ez daukat bat eredu neronek jarraitzeko. Eta, gainera, uste dut urteak pasa ahala saiatzen zarela zure ahots propioa bilatzen. Ez duzu inork bezala idatzi nahi, idatzi nahi duzu zuk bezala eta jendeak esatea hiltzen zarenean: “Nola idazten zuen honek! Antzematen da hau hark egina dela…”. Pixka bat ego edo banidade hori daukagu.

Gu esklusibaren bila gabiltza, ba al daukazu nobela proiektu berririk eskuartean momentu honetan?Ez daukat ezer, lanak kentzen dit daukadan denbora guztia. Bai daukat orain, aspaldiko partez, idazteko gogoa; nire zerbaitetan jartzeko gogoa. Sei urte izango dira azkeneko gauza argitaratu nuela, enkarguz egin nuen ipuin kontakizun liburu bat. Baina ez naiz jarri gerora lanean eta momentu honetan badaukat gogoa kontatzen jartzeko. Beraz, esklusiba bat ez da, baina…

Bueno, ea orduan laster ikusten dugun zure lan berririk...Ikusterakoan esango duzue: ‘Begira, gogoa betetzen hasi zen!’

Besterik gabe, amaitu behar dugu. Oso atsegina izan da zurekin hitz egitea… Berdin.
Zorte ona opa dizugu hurrengo lan guztietan eta eskerrik asko. Eskerrik asko zuei, etortzeagatik.

Honela eman genion amaiera elkarrizketari. Hasiera bateko urduritasunak erabat aldendu genituen lana oso gustura egin baikenuen. Asko ikasteko daukagula badakigu, baina egindakoaz harro geratu ginen. Eta, noski, hau dena Arantxari esker. Mila esker, Arantxa!

iz. ITSAS. 1. Sakonera. 2. Zunda.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: ad.
[sakonera] sakonera, kalatu (Elhuyar Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es (1) calado, fondo, profundidad (2) sonda
fr (1) (ontziarena) tirant d’eau; (portukoa) profondeur (2) sonde
en sounding line, lead line

Zeu beteko zingoa baino ez dago hor! esan zidan irribarrez. ‘Ez
zinateke hor itoko!’ [Lagun izoztua, Joseba Sarrionandia (Elkar, 2002)] (Ereduzko Prosa Gaur)

iz. (B) 1. (pl.) Ihauteriak. 2. Ihauteri-asteartea.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

aratuste iz. Bizk. ‘inauteria’ (Hiztegi Batua)

Sinonimoak: iz. Bizk.
[inauteria] inaute, inauteri pl. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es (1) (pl.) carnaval, antruejo, carnestolendas (2) abstinencia de carne, vigilia (3) martes de carnaval, tercer día del carnaval
fr (1) (pl.) carnaval (2) abstinence de viande
en (1) (pl.) carnival (2) abstinence from meat

Aspek jaialdi mistoa antolatu du Tolosan aratuste astearterako. [Aspek jaialdi mistoa antolatu du Tolosan aratuste astearterako, SINADURARIK GABE, 2006-02-24] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

Neurria hobeto hartu izan diola dirudi beste lehen aipaturikoak, honela trufa egiten dionean garizumako etorrerari: Aratuste manga, ardoari zanga! [Naturaren mintzoa, Pello Zabala (Alberdania, 2000)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

adb. Behorra edo astemeaz, arreske. Iel egon. (Harluxet Hiztegi  Entziklopedikoa)

Sinonimoak: adond.
[arreske (behorra, astemea)] arreske, umeske, giri Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta WordReference hiztegiak):

es en celo [la yegua y la burra]
fr en chaleur [estar en celo (hembra)]
en (de las hembras) heat; estar en ~ to be in season, to be in heat (AmE) o (BrE) on heat

Baserrian izan ginenean, behorra iel zegoen.

Nire etxean behia susara da, txerria berriz irausi, behorra ere arrantzan dago, ieltzen ote den hasi. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa, moldatua)

iz. ZOOL. Hominidoak ez beste primateen izen arrunta, bereziki antropoideoen subordenakoena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

da/du ad. 1. Gehiegizko argitasunak ikusmena nahasi. Damaskora gabe, argiaren distirak begiak liluratu dizkietelako. 2. Zirrara handia eragiten duen zerbaitek adimena nahasi, gogoa menderatu. Hegaztiak liluratzen dituen sugea bezala. Bere aitaren emazteaz liluraturik zegoen. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: ad.
[adimena nahasi] birloratu Bizk.. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es (1) deslumbrar, ofuscar (2) fascinar, hechizar, encantar, seducir (3) alucinar, deslumbrar
fr (1) (s’)éblouir (2) (se) fasciner, séduire, enchanter, charmer (3) halluciner, (se) tromper, être ébloui
en (1) to dazzle (2) to fascinate; to charm; to attract very much

iz. Mozorro-jantzia. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: ad.
[mozorro-jantzi] mozorro-jantzi, mozorro, txantxo, zamo (Elhuyar Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es disfraz; máscara
fr déguisement
en disguise

Badira urte guztian koko-jantzixa erabiltzen dabenak. Etxba Eib. (Koko-jantzi, koko-eguna eta koko-abarrekuak, dantza.com)

HitzaPasa Hizkera juridikoa 1-1:

Bi aukera dituzu jokoari hasiera emateko. Ezkerreko irudiaren gainean klik eginda (html), orri bat zabalduko zaizu; eskuinekoaren gainean klikatuz (swf), aldiz, orri nagusian leiho bat agertuko zaizu. Hautatu gustukoen duzuna eta ekin HITZAPASAri!

HitzaPasa “Lan Munduko Euskara Planak” 1-1:

Bi aukera dituzu jokoari hasiera emateko. Ezkerreko irudiaren gainean klik eginda (html), orri bat zabalduko zaizu; eskuinekoaren gainean klikatuz (swf), aldiz, orri nagusian leiho bat agertuko zaizu. Hautatu gustukoen duzuna eta ekin HITZAPASAri!

HitzaPasa hedabideak 1-1:

Bi aukera dituzu jokoari hasiera emateko. Ezkerreko irudiaren gainean klik eginda (html), orri bat zabalduko zaizu; eskuinekoaren gainean klikatuz (swf), aldiz, orri nagusian leiho bat agertuko zaizu. Hautatu gustukoen duzuna eta ekin HITZAPASAri!

HitzaPasa pintura 2-1:

Bi aukera dituzu jokoari hasiera emateko. Ezkerreko irudiaren gainean klik eginda (html), orri bat zabalduko zaizu; eskuinekoaren gainean klikatuz (swf), aldiz, orri nagusian leiho bat agertuko zaizu. Hautatu gustukoen duzuna eta ekin HITZAPASAri!

HitzaPasa soziolinguistika 3-1:

Bi aukera dituzu jokoari hasiera emateko. Ezkerreko irudiaren gainean klik eginda (html), orri bat zabalduko zaizu; eskuinekoaren gainean klikatuz (swf), aldiz, orri nagusian leiho bat agertuko zaizu. Hautatu gustukoen duzuna eta ekin HITZAPASAri!